Modelowanie procesów biznesowych: BPMN 2.0 od podstaw

W ramach tej sekcji będziemy poznawali różne sposoby przepływu procesu. W kolejnych nagraniach będziemy omawiać różnego rodzaju bramki ale zaczniemy od przedyskutowania na przykładzie prostej sekwencji kroków procesu w jaki sposób koncepcja żetonu (ang. token) może nam się przydać w lepszym zrozumieniu tego jak odczytywać diagramy procesów.

Bramka wykluczająca (ang. exclusive gateway), często określana jako bramka XOR jest jednym z najczęściej stosowanych w praktyce elementów notacji BPMN. Bramka ta pozwala pokazywać, że w pewnym miejscu proces rozgałęzia się na wzajemnie wykluczające się przepływy, z których tylko jeden może być wybrany.

Dla chętnych oprócz teorii zawartej w nagraniu załączam też w zasobach fragment mojej książki o modelowaniu procesów w BPMN opisujący stosowanie bramek wykluczających.

W ramach tego nagrania zobaczymy jak bramka XOR może być stosowana w praktyce. Będziemy korzystali z case study dotyczącego obsługi zamówień w fikcyjnej firmie zajmującej się montażem dronów.

Do tej pory omawialiśmy sytuację, gdy warunki występujące po naszych bramkach sterowanych danymi pozwalają zawsze w jasny sposób ustalić jak nasz proces będzie przepływać. Mogą się jednak zdarzać sytuacje w których nie przewidzimy jakiegoś wariantu. Aby nasz proces nie zawisł, możemy zastosować specjalny rodzaj przepływu - przepływ domyślny (ang. default sequence flow), który pozwala nam oznaczyć ścieżkę procesu, która ma zostać wybrana jeśli żadna z pozostałych nie ma spełnionego warunku.

Bramka równoległa (ang. parallel gateway), określana też jako bramka AND jest również bardzo często wykorzystywana w praktyce. Pozwala nam ona pokazać, że w procesie są do wykonania pewne kroki, których kolejność jest nam obojętna (w przeciwnym razie skorzystalibyśmy z sekwencji), ale które muszą się wszystkie wykonać, aby proces mógł przejść dalej. Co istotne - te równoległe ścieżki mogą, ale nie muszą być wykonywane w tym samym czasie.

W ramach tego nagrania będziemy kontynuowali case study, modelując proces montażu drona z wykorzystaniem bramek równoległych.

W tym nagraniu zobaczymy w jaki sposób pokazać pętlę w naszym procesie montażu drona z wykorzystaniem bramki XOR.

Bramka alternatywna (ang. inclusive gateway), bramka OR, jest bardziej złożonym rodzajem bramki. Nie występuje w praktyce tak często jak bramki XOR i AND ale warto ją znać, bo pozwala opisywać bardziej złożone scenariusze przepływu procesu.

W tym nagraniu dodamy do naszego procesu montażu drona możliwość zamontowania dodatkowych części zamówionych przez klienta. Będziemy w tym celu korzystać z bramek OR. Zastosujemy również przepływ domyślny.

Teoria dotycząca najważniejszych rodzajów bramek w BPMN:

• bramki wykluczającej (XOR) - ang. exclusive gateway

• bramki równoległej (AND) - ang. parallel gateway

• bramki alternatywnej (OR) - ang. inclusive gateway

Baseny w BPMN reprezentują uczestników, którzy zarządzają swoimi procesami. Zazwyczaj mamy basen reprezentujący naszą organizację, ale możemy mieć też diagram zawierający więcej basenów takich jak Klient, czy też partnerzy biznesowi. Taki diagram zawierający wiele basenów to diagram współpracy (ang. collaboration).

Tory pozwalają pokazać podział logiczny basenu. Zazwyczaj służą do pokazania departamentów, zespołów itp. wykonujących część kroków procesu.

Strzałka przepływu komunikatu (ang. message flow) pozwala na pokazywanie tego w jaki sposób uczestnicy (tzn. baseny) wymieniają się komunikatami.

W ramach tego nagrania zobaczymy jak rozbudować diagram obsługi zamówienia w sklepie internetowym o baseny i tory.

Oprócz opisania przebiegu procesu często chcemy też przekazać dodatkowe informacje na temat elementów diagramu. W BPMN służą do tego Artefakty: Adnotacje tekstowe (ew. łączące się z obiektami przepływu przez Asocjacje) i Grupy.

W tym nagraniu pokażę w jaki sposób dodawać zdarzenia pośrednie i krawędziowe.

Jednym z bardziej przydatnych rozszerzeń notacji BPMN jest możliwość pokazania jakie role w organizacji są odpowiedzialne za które kroki procesu. Często takie powiązania są prezentowane w formie tzw. macierzy RACI (ang. Responsible, Accountable, Consulted, Informed) pokazującej role odpowiedzialne za wykonanie zadania, nadzorujące, konsultujące i informowane.

Modelowanie szczegółowych procesów z wykorzystaniem BPMN jest bardzo ważną umiejętnością, ale warto też wiedzieć, w jaki sposób procesy łączą się ze sobą. Do tego służy nam tak zwana architektura procesów.

Znasz już najważniejsze elementy notacji BPMN. Teraz czas wykorzystać tę wiedzę w praktyce!

Przygotuj model procesu opisujący przygotowanie przyjęcia (np. Sylwestra).

Upewnij się, że uwzględnisz:

a) Właściwy zakres procesu przez wykorzystanie zdarzeń początkowych i końcowych

b) Odpowiedzialności (poprzez tory w basenach)

c) Pracę do wykonania (przez zadania i podprocesy)

Aby nie było nudno ;) dodaj kilka możliwych przepływów z wykorzystaniem bramek.

Kiedy skończysz swój proces prześlij go do mnie (zbigniew@bpmtips.com) po feedback.