SPSS Process Makro ile Aracı ve Düzenleyici Etki Analizleri

Process Makro yazılımı, IBM SPSS ve SAS programları üzerine kurularak kullanılabilen aracılılık ve düzenleyicilik etki analizleri ile çok farklı durumsal aracılık etki modellerini gözlenen değişkenler üzerinden doğrusal regresyona dayanan yol analizi ile test eden bir uygulamadır.

Bu eğitim; birbiriyle yakında ilişkili olan ve araştırmacılar tarafından sık sık karıştırılan iki konuya odaklanmaktadır: Aracılık ve düzenleyicilik etkileri. Uzun yıllar boyunca sosyal bilimler alanında çalışan araştırmacılar ve bilim insanları, bilimsel yöntemleri kullanarak iki değişken arasında ilişki olup olmadığını ya da ilişki var ise bu ilişkinin hangi yönde (olumlu-olumsuz) olduğunu ortaya koymaya çalışmışlardır. İki değişken arasında tespit edilen bu basit ilişki önemli olmakla birlikte, X ve Y değişkenleri arasındaki nedensel ilişkinin derinlemesine anlaşılması için çoğu zaman yeterli olmaz. İki değişken arasındaki nedensel ilişkinin tam olarak anlaşılabilmesi bahse konu ilişkinin nasıl ve ne zaman meydana geldiğine de bağlıdır. Başka bir anlatımla, X ve Y değişkeni arasındaki ilişkinin nasıl bir bağlantı mekanizması ile gerçekleştiği (aracılık-mediation) ya da X ve Y arasındaki ilişkinin hangi durumlarda değiştiği (düzenleyicilik-moderation) sosyal gerçekliğin tam anlaşılması bakımından önemli görülmektedir. Her ne kadar bu kavramlar basit gibi algılansa da, aracılık ve düzenleyicilik etkilerinin istatistiksel olarak nasıl test edileceği, görece karmaşık ve tartışmalıdır.