Pratik ve Hızlı Bir Şekilde Yan Flüt Öğrenin - Başlangıç

Yan Flüt Nedir ?

Bilinen en eski enstrümanlardan olan, kökleri MÖ. 200 – 500' lü yıllara dayanan enstrüman, bu çağlarda belli bir metodu olmaksızın, çeşitli şekillerde üretilmiş ve kullanılmıştır. Bilinen modern flüte en yakın üretim 12. Yüzyıl da Avrupa’ da Alman Flütü ismiyle üretilmiş, 17. Yüzyılda Tehobald Boehm tarafından modern flüt üretilmiştir. Hatta yan flüte Boehm Flute de denmektedir. Yan Flüt Ağızlık, Gövde ve Ayak ismi verilen 3 parçadan oluşur. Sol anahtarı kullanan enstrüman “Dilsiz nefesli Çalgılar” grubunda anılmaktadır.

Günümüzde hemen hemen her türünde kendine yer bulabilen yan flüt, 70’ler rock müzik içinde de yerini almış, JethtroTull grubunun efsanevi yorumuyla modern müzikte kendine sarsılmaz bir yer edinmiştir.

Esasında ülkemizde ismi yanlış kullanılmaktadır. Dünya’ da bu enstrümana “yan” tabirini kullanan bizim dışımızda bir ulus yoktur. Ancak yurdumuzda Blok flüt enstrümanı ile karışmaması için yan flüt ismi verilmiştir. Blok Flüt dünyada “recorder” ismiyle anılırken, yan flüt, “flute” ismiyle tanınır.

Üç parçadan oluşan yan flütün parçaları takılıp sökülürken aşagıdaki açıklamalara dikkat edilmelidir. Parçalar takılıp sökülürken delikler üzerindeki kapaklar baskı altında bırakılmamalıdır. Bunun için de kapakların olmadıgı yerlerden tutularak takılıp sökülmelidir.

Gövde ile kuyruk takılıp sökülürken de yine mekanizmanın ayarlarının bozulmaması için parçalar kapakların olmadıgı üst kısımlardan tutulmalıdır. Bu iki parçanın deliklerinin ayarlanması, flütü çalacak kişinin sag el serçe parmagına göre yapılır. Bunun için standart bir ayar söz konusu olmamakla beraber, gövdenin delikleriyle kuyrugun perdelerinin baglı oldugu eksen milinin aynı hizada olması önerilmektedir. 

Delikleri örten kapakların baglı bulundugu mekanizma, eksen milleriyle gövdeye monte edilmiştir. Bu miller üzerinde hareket eden her parça, en az yılda bir kez yaglanmalıdır. Ancak bu işlem yapılırken çok ince makine yagı kullanılmalıdır. ince bir kürdan yardımıyla yapılabilecek bu işlem sırasında, yagın dışarılara bulaşmamasına dikkat edilmelidir. Aksi halde bu yag bulaşıgının üzerinde toplanan tozların temizigi zor olur ve de temizlik sırasında mekanizma zarar görebilir.

Kapakların altındaki güderi denilen üzeri ince zarla kaplanmış keçe yastıklar, takım halinde satılır. Yan flüt alırken yedek güderi takımı almanız gerekli degildir. Çünkü iyi korunan bir güderinin ömrü, bir insan ömründen uzundur. 

Nefesli çalgıların hepsinde çalışma sonrası temizlik yapılması zorunludur. Üfleme sırasında nefesteki buharın soğuk yüzeyle temas etmesi sonucu oluşan su damlacıklarının kullanım sonrası kurulanarak giderilmesi gerekir. Bunun için silgi(temizleme) çubugunun üzerindeki delige pamuklu ince bir tülbent parçası geçirilir. Birkaç kez çubugun üzerine sarılır. Flütün içerisine rahatlıkla girip çıkabilecek kalınlıga getirildikten sonra her parçanın içi iyice kurulanır. Bu temizleme işlemi esnasında, bezin eklem yerlerindeki vazelinle yaglanmış iç ve dış yüzeylere degmemesi gerekir. Aksi halde yağ tabakası temizlendiginden, her kullanımda eklem yerlerini yeniden yaglama gibi gereksiz bir işlemi yapmak durumunda kalırsınız. Çalışma sonrası temizlenmeyen flütlerin içindeki buhar kötü kokuya yol açar. Her şeyden önemlisi aracın kirlenmesi güderilerin ıslanarak bozulmasına, ses kalitesinin düşmesiyle birlikte de ömrünün kısalmasına yol açar. Flütün içinin temizliginde sentetik kumaş kullanılmamalı, su emiciligi fazla oldugundan dolayı pamuklu kumaşlar tercih edilmelidir. 

Yan Flütü üflerken karın kaslarınızı sıkı olması gerekmektedir.
Bu sayede üflerken basıncı ayarlayabilirsiniz. Flüt üflerken basınçlı bir hava çıkarmanız gerekmektedir. Karın kaslarınız sıktığınız için karnın ileri geri hareket etmesi pek olanak değildir. Bu sebeple üflenecek havanın göğüs boşluğunda olması gerekmektedir. Karın kaslarını kasmanız vücudunuzu kasmanız anlamına gelmemektedir. Kollarınız ve baş kısmınızı gayet rahat ve serbest olması gerekmektedir.

Flüt üflerken dudaklarınızda oval bir delik olması gerekmektedir.
Ağızlığın birinci parçasını alt dudağınıza yerleştirin, flütün üfleme deliğini dudaklarınızda oluşan oval deliğinin tam karşısına denk getirin. Üst dudağınızla deliği kapatmamanız gerekmektedir. Elinizde ki bir yaraya soğuk hava olarak üflediğinizi düşünün Flüt üflerken başınızın dik olması gerekmektedir. Flütün yere paralel durması gerekmektedir. Bu hem üfleme hem de tutuş açısı bakımından en standart olanıdır. Dudaklarınızı uzatmadan hafifçe gergin tutarak üflemeniz gerekmektedir. Dişleriniz ise birbirine yaklaşık ama değmeyecek bir şekilde tutmaya özen gösterin.

Tüm bu yazılanları yaptığınız taktirde şimdi Yan Flütü üflemeye başlayabilirsiniz. Dilinizi düşlerinizin arasından çıkartmadan flüte ‘ Tüffff ’ ‘ Tüfff ’ şeklinde üfleyeniz. İlk denemelerde ses çıkartamayabilirsiniz. Bıkmadan, soğumadan yapmanızda yarar vardır. Yukarı da yazılanları tam anlamıyla yaptığınız takdirde ses çıkarabileceksiniz. Bu şekilde üfleme tekniğine Dil Vurmak tekniği denmektedir. Bu tekniği yaparken dudağınızı oynatmamaya özen gösterin. Üflediğiniz havanın dudağa çarpma açısını tam bulmak için kafanızı ileri geri hafif hareket ettirebilirsiniz. Bulduğunuz takdirde uzun uzun üflemeye devam etmeye özen gösteriniz.

Flüt üflerken üflediğiniz havanın pürüzsüz, net ve dolgun olmasını sağlayın.
Bu kriterleri yakalamak için uzun üflemeniz yakalamanız gerekmektedir. İlk aşamada doğrudan temiz ve net ses çıkartmanız beklenemez. Doğru ses uzun pratiklerden sonra ulaşabilirsiniz.

Flüt üflemeye başladıktan sonra iler seviyelerde üfleme tekniklerinin farklı sesler çıkarmaya göre değiştiğini göreceksiniz. Farklı şekillerde üfleyerek bas veya ses tizlere ulaşılmaktadır. Bas seslerde üflemeler deliğe daha dik gelmelidir. Bu dik üfleme açısına ise başı hafif öne eğerek ulaşabiliriz. Tiz seslerde ise üflemeler deliğe yatar gelmektedir Buna ise başı hafif iler eğerek ulaşabiliriz.