
Dağınık dosyalar yerine tek bir veritabanı fikriyle başlıyoruz; kurs boyunca kuracağımız Deprem Hazırlık Veritabanını ve onunla cevaplayacağımız gerçek soruları tanıtıyorum. Eğitimin akışı ve kimler için hazırlandığı da bu videoda.
Ders notu: ders03_uzamsal_veritabanlari.pdf, §1.13 · SQL: ders03.sql (ikisi de bu dersin kaynaklarında)
Kurs rehberi: 00_kurs_rehberi.pdf · Veri kaynakları ve lisanslar: veri_kaynaklari.pdf (bu dersin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Faylar: GEM Global Active Faults (CC BY-SA 4.0) · Depremler: USGS
Bağlamı olmayan bir sayının (7,8) doğru satır ve sütunda nasıl bilgiye dönüştüğünden yola çıkarak veri, veritabanı ve veritabanı yönetim sistemi kavramlarını tanıyoruz. Excel ile veritabanını yan yana koyuyor; tablo, satır, sütun ve SQL'e ilk kez bakıyoruz.
Ders notu: ders03_uzamsal_veritabanlari.pdf, §1.1–1.3 · SQL: ders03.sql (ikisi de 1.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: Depremler: USGS
Shapefile'ın bir dosya ailesi olduğunu, sınırlarını ve aynı anda düzenleme derdini; GeoPackage'in aslında bir SQLite veritabanı olduğunu görüyoruz. Tek yazar sınırı ve ağ klasöründeki yetki sorunuyla üç yaklaşımı yan yana karşılaştırıyoruz.
Ders notu: ders03_uzamsal_veritabanlari.pdf, §1.4, §2.1, §2.2 · SQL: ders03.sql (ikisi de 1.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: Depremler: USGS
Sunucu tabanlı veritabanının dört kazancını anlatıyorum: ACID ile işlem güvencesi (sildim, geri aldım örneğiyle), yetki, kısıt ve yedek. Bu kazançların bedelini de konuşuyoruz.
Ders notu: ders03_uzamsal_veritabanlari.pdf, §1.5 · SQL: ders03.sql (ikisi de 1.1'in kaynaklarında)
İstemci–sunucu mimarisini tek resimde çiziyoruz: sunucu, istemciler, port ve PostGIS'in yeri. Ardından bir veritabanını uzamsal yapan üç şeyi (geometri tipi, uzamsal fonksiyonlar, uzamsal indeks) faya yakın depremler ve Kadıköy örnekleriyle görüyoruz.
Ders notu: ders03_uzamsal_veritabanlari.pdf, §1.6–1.8 · SQL: ders03.sql (ikisi de 1.1'in kaynaklarında)
PostgreSQL'in kökleri, PostGIS'in gelişimi, çevresindeki araçlar ve OpenStreetMap gibi gerçek kullanımlar. Sunuculu, sunucusuz ve bulut alternatiflerini karşılaştırıp PostGIS'e ne zaman gerek olmadığını açıkça söylüyorum.
Ders notu: ders03_uzamsal_veritabanlari.pdf, §1.9–1.12 · SQL: ders03.sql (ikisi de 1.1'in kaynaklarında)
Windows'ta PostgreSQL'i EDB yükleyicisiyle kurup PostGIS'i Stack Builder ile ekliyoruz; parola, port ve Stack Builder ekranlarında duruyoruz. Sonda sık görülen "extension is not available" hatasının nedeni var.
Ders notu: ders02_kurulum_ve_qgis.pdf, §2.1 · SQL: ders02.sql (ikisi de bu dersin kaynaklarında)
macOS'ta Postgres.app, Linux'ta resmî apt deposu, Docker'da tek komutla PostGIS kapsayıcısı. Docker'da port eşlemesini, kontrolü ve PostgreSQL 18 ile değişen birim yolunu (eski rehberlerdeki yol kapsayıcıyı açmıyor) gösteriyorum.
Ders notu: ders02_kurulum_ve_qgis.pdf, §2.2–2.4, §2.6 · SQL: ders02.sql (ikisi de 1.7'nin kaynaklarında)
pgAdmin'de sunucu kaydı, nesne ağacı, SQL sekmesi, Query Tool ve geometri görüntüleyiciyle bir tur atıyor, psql'e kısaca bakıyoruz. Sonda F5 ile Alt+F5'in neyi çalıştırdığını netleştiriyoruz.
Ders notu: ders02_kurulum_ve_qgis.pdf, §2.5, §2.6 · SQL: ders02.sql (ikisi de 1.7'nin kaynaklarında)
Kendi rolümüzü ve postgis_egitim veritabanını pgAdmin pencereleriyle oluşturuyor, PostGIS eklentilerini açıp postgis_full_version ile doğruluyoruz. Neden postgres hesabıyla çalışmadığımızı ve yerel ayardaki Türkçe sürprizini de görüyoruz.
Ders notu: ders02_kurulum_ve_qgis.pdf, §1.3–1.6, §2.7, §2.8 · SQL: ders02.sql (ikisi de 1.7'nin kaynaklarında)
QGIS'i PostGIS'e bağlıyoruz: yeni bağlantı, kimlik doğrulama, kaydet kutuları ve bağlantı testi. Parolanın proje dosyasına düz metin olarak girmesine yol açan kutuyu, kimlik doğrulama yapılandırmasını ve "tablo görünmüyor" hatasını konuşuyoruz.
Ders notu: ders02_kurulum_ve_qgis.pdf, §2.9, «Görevler ve cevapları» · SQL: ders02.sql (ikisi de 1.7'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Depremler: USGS
Harita açmadan ilk uzamsal sorgular: sürüm yoklaması, ilk geometri, SRID etiketi ve İstanbul–Ankara mesafesi. Aynı soruya hatasız gelen iki cevaptan hangisinin neden yanlış olduğunu görüyor, beş şehrin ikili mesafeleri ve bir alıştırmayla bitiriyoruz.
Ders notu: ders03_uzamsal_veritabanlari.pdf, §2.3 · SQL: ders03.sql (ikisi de 1.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Depremler: USGS
Boş veritabanında şemaları ve search_path'i kuruyor, veri tiplerini bir deneme tablosunda sınıyoruz: 0,1 + 0,2, sınırı aşan metin, UTC ve Türkiye saati, jsonb. Sonda NULL mantığına bakıyoruz.
Ders notu: ders01_veritabani_yapisi.pdf, §1.1–1.5, §2.1–2.4 · SQL: ders01.sql (ikisi de bu dersin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum1_veri.zip (20,8 MB, 1.15'in kaynaklarında)
Kısıtlarla tabloya kural koyuyoruz: NOT NULL, UNIQUE, Van'ın ters girilen koordinatını yakalayan CHECK ve identity (serial tuzağıyla). ALTER TABLE, USING ve CASCADE'den sonra projenin idari, afet, altyapı ve dünya tablolarını kurup belgelendiriyoruz.
Ders notu: ders01_veritabani_yapisi.pdf, §1.5–1.7, §2.4–2.8 · SQL: ders01.sql (ikisi de 1.13'ün kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum1_veri.zip (20,8 MB, 1.15'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Natural Earth
Deprem kataloglarını ve nüfus CSV'sini önce ham tabloya, sonra INSERT … SELECT ile asıl tabloya yüklüyoruz; dosyanın veri kartını da tabloya yazıyoruz. pgAdmin Import/Export, COPY yetki hatası ve nüfus dosyasındaki kodlama hatası yolda karşımıza çıkıyor.
Ders notu: ders01_veritabani_yapisi.pdf, §1.7–1.9, §2.8–2.10 · SQL: ders01.sql (ikisi de 1.13'ün kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum1_veri.zip (20,8 MB, bu dersin kaynaklarında)
İl ve ilçe sınırlarını, ülkeleri, fayları ve OSM katmanlarını üç araçla yüklüyoruz: QGIS, shp2pgsql ve ogr2ogr. Aynı komutu iki kez çalıştırınca 973 ilçenin hatasız 1.946'ya çıktığı tuzağı ve SRID kontrolünü gösteriyorum.
Ders notu: ders01_veritabani_yapisi.pdf, §2.10–2.13 · SQL: ders01.sql (ikisi de 1.13'ün kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum1_veri.zip (20,8 MB, 1.15'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Faylar: GEM Global Active Faults (CC BY-SA 4.0) · Natural Earth
Ham tablolardaki il, ilçe, ülke, şehir, fay, toplanma alanı ve sağlık tesisi verisini SQL ile kurallı asıl tablolara aktarıyoruz. Fay tablosunda metin olarak gelen sayılar, "None" değerleri ve Z boyutu bu aktarımın tuzakları.
Ders notu: ders01_veritabani_yapisi.pdf, §1.7–1.9, §2.13–2.16 · SQL: ders01.sql (ikisi de 1.13'ün kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum1_veri.zip (20,8 MB, 1.15'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Faylar: GEM Global Active Faults (CC BY-SA 4.0)
Yüklediğimiz her şeyi satır sayısı, SRID, boş değer ve boyutlarla kontrol ediyoruz; salt okunur bir rol açıp GRANT ile yetki veriyoruz. BEGIN ve ROLLBACK ile silinen depremleri geri getiriyor, bölümü bir alıştırmayla kapatıyoruz.
Ders notu: ders01_veritabani_yapisi.pdf, §2.16–2.21 · SQL: ders01.sql (ikisi de 1.13'ün kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum1_veri.zip (20,8 MB, 1.15'in kaynaklarında)
SELECT'in parçalarını ve yazım sırasından farklı olan çalışma sırasını, "hangi yıllar en çok 5 ve üzeri deprem gördü" sorgusu üzerinden adım adım okuyoruz. ORDER BY olmadan sıranın garanti olmadığını; takma ad, tırnak ve NULL kurallarını da görüyoruz.
Ders notu: ders04_sql_temelleri.pdf, §1.1–1.6 · SQL: ders04.sql (ikisi de bu dersin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum2.zip (42,4 MB, bu dersin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: Depremler: USGS
Sütunları adıyla seçiyor, takma ad ve hesaplı sütun yazıyor, SELECT *'ın neden kötü bir alışkanlık olduğunu tablo boyutlarıyla görüyoruz. WHERE ile filtrelerken AND'in önce çalışması yüzünden bir çift parantezin sonucu 765'ten 25'e indirdiğini gösteriyorum.
Ders notu: ders04_sql_temelleri.pdf, §2.2–2.5 · SQL: ders04.sql (ikisi de 2.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum2.zip (42,4 MB, 2.1'in kaynaklarında)
BETWEEN, IN, NOT IN, NULL arama, LIKE ve ILIKE ile filtreler yazıyor, Pazarcık'ın neden "Türkiye dışı" listesine düştüğünü buluyoruz. Türkçe İ/ı harflerinin arama ve büyük harf dönüşümünde çıkardığı sorunları ve veritabanının karşılaştırma kuralını (collation) görüyoruz.
Ders notu: ders04_sql_temelleri.pdf, §2.6–2.8 · SQL: ders04.sql (ikisi de 2.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum2.zip (42,4 MB, 2.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Depremler: USGS
ORDER BY, NULLS LAST, Türk alfabesine göre sıralama, LIMIT/OFFSET ve DISTINCT; ardından toplama fonksiyonları, GROUP BY ve HAVING. En hızlı fay sıralamasında en üste çıkan boş satırlarla NULL'un her adımdaki etkisini izliyoruz.
Ders notu: ders04_sql_temelleri.pdf, §2.9–2.12 · SQL: ders04.sql (ikisi de 2.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum2.zip (42,4 MB, 2.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Depremler: USGS · Natural Earth
CASE ile deprem sınıfları, AT TIME ZONE ve EXTRACT ile zaman; 6 Şubat 2023 depreminin tabloda neden 01:17 göründüğünü çözüyoruz. BETWEEN tarih tuzağı, FILTER ve pencere fonksiyonuna ilk bakıştan sonra sorguyu QGIS'te Execute SQL ile açıyor, bir alıştırmayla bitiriyoruz.
Ders notu: ders04_sql_temelleri.pdf, §2.13–2.17, §3.1–3.3, «Görevler ve cevapları» · SQL: ders04.sql (ikisi de 2.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum2.zip (42,4 MB, 2.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Depremler: USGS
Bilgiyi neden tablolara böldüğümüzü, birincil ve yabancı anahtarları ve ilişki türlerini projedeki tablolarla anlatıyorum. JOIN türlerine genel bakıştan sonra deprem büyüklük sınıfları için bir başvuru tablosu kuruyoruz.
Ders notu: ders05_join_iliskiler.pdf, §1.1–1.6, §2.1, §2.2 · SQL: ders05.sql (ikisi de bu dersin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum2.zip (42,4 MB, 2.1'in kaynaklarında)
INNER JOIN ile şehirleri ülkelere bağlıyor, 7.342 şehirden 17'sinin sessizce kaybolduğunu görüyoruz; LEFT JOIN ve anti-join ile bu kayıtları tek tek buluyoruz. Koşulun ON'da mı WHERE'de mi yazıldığının sonucu 226 satır değiştirdiğini gösteriyorum.
Ders notu: ders05_join_iliskiler.pdf, §2.3, §2.4 · SQL: ders05.sql (ikisi de 2.6'nın kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum2.zip (42,4 MB, 2.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: Natural Earth
81 ili nüfus tablosuna adla bağlayınca 78 eşleşme çıkıyor; anti-join, RIGHT ve FULL OUTER JOIN ile eksik üç ili buluyoruz. Ad normalleştirme ve görünmeyen boşluktan sonra kalıcı çözüm olarak bir eşleme tablosu kurup 81'e ulaşıyoruz.
Ders notu: ders05_join_iliskiler.pdf, §2.5, §2.6 · SQL: ders05.sql (ikisi de 2.6'nın kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum2.zip (42,4 MB, 2.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL)
Eşittir içermeyen JOIN ile depremleri büyüklük aralıklarına bağlıyor, sınırdaki değerlerin 61 satırı iki kez saydırdığını ve yarı açık aralık çözümünü görüyoruz. CROSS JOIN, self join ile kaba artçı sayımı, IN ve EXISTS alt sorguları ve 36 yerine 0 döndüren NOT IN tuzağı da bu videoda.
Ders notu: ders05_join_iliskiler.pdf, §2.7–2.10 · SQL: ders05.sql (ikisi de 2.6'nın kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum2.zip (42,4 MB, 2.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: Depremler: USGS · Natural Earth
CTE ile sorguyu adımlara bölüyor; UNION, UNION ALL ve INTERSECT farkını, tek bir sütun eklenince 34 tekrarın geri gelmesiyle görüyoruz. Pencere fonksiyonlarıyla (ROW_NUMBER, RANK, DENSE_RANK, LAG) her yılın en büyük depremini buluyoruz.
Ders notu: ders05_join_iliskiler.pdf, §2.11–2.13 · SQL: ders05.sql (ikisi de 2.6'nın kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum2.zip (42,4 MB, 2.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: Depremler: USGS · Natural Earth
Sık kullanılan sorguları görünüm (view) olarak kaydediyor, bağımlılık korumasını görüyoruz. Görünümleri QGIS'te açıp nüfus haritasındaki üç illik deliği bulup kapatıyor, uzamsal JOIN'e köprü kurup bölümü bir alıştırmayla bitiriyoruz.
Ders notu: ders05_join_iliskiler.pdf, §2.14, §2.15, §3.1–3.4 · SQL: ders05.sql (ikisi de 2.6'nın kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum2.zip (42,4 MB, 2.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Natural Earth
Vektör ve raster ayrımından sonra OGC Basit Nesneler (Simple Features) standardının yedi geometri türünü ve WKT yazımını tanıyoruz. geometry_columns ile tabloları inceliyor, illerin ve fayların parçalarını sayıp Geometry Viewer'da görüyoruz.
Ders notu: ders06_geometri_turleri.pdf, §1.1–1.4, §2.1, §2.2 · SQL: ders06.sql (ikisi de bu dersin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum3.zip (42,4 MB, bu dersin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL)
Çokgen halka kurallarını kapanmayan halka ve kelebek çokgenle deneyip geçerlilik kavramını ve halka yönünü görüyoruz. WKT, WKB ve EWKB gösterimlerinden sonra Z ve M boyutlarına bakıp fay verisindeki gizli Z'yi ST_Force2D ile indiriyoruz.
Ders notu: ders06_geometri_turleri.pdf, §1.5–1.7, §2.3–2.7 · SQL: ders06.sql (ikisi de 3.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum3.zip (42,4 MB, 3.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: Faylar: GEM Global Active Faults (CC BY-SA 4.0) · Natural Earth
Koordinat referans sistemi, SRID ve EPSG kodlarını; Türkiye'de karşılaşılan sistemleri ve TM dilimlerini katalogdan doğrulayarak tanıyoruz. Yanlış etiketin haritada kaymasını ve Web Mercator'da Türkiye'nin alanının 1,66 kat büyük çıkmasını ölçüyoruz.
Ders notu: ders06_geometri_turleri.pdf, §1.8–1.10, §2.8 · SQL: ders06.sql (ikisi de 3.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum3.zip (42,4 MB, 3.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Natural Earth
İstanbul–Ankara mesafesi için gelen üç ayrı cevaptan geometry ile geography farkına ve hangisinin ne zaman kullanılacağına geçiyoruz. Typmod ile sütun koruma, SRID 0 sürprizi ve geometriyi noktalarına ve parçalarına açmak (ST_Dump), sonunda İstanbul'un parçaları QGIS'te.
Ders notu: ders06_geometri_turleri.pdf, §1.11, §2.9–2.11, §3.4, §3.5 · SQL: ders06.sql (ikisi de 3.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum3.zip (42,4 MB, 3.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Faylar: GEM Global Active Faults (CC BY-SA 4.0) · Natural Earth
Depremlerin enlem ve boylamından geometri sütunu üretiyoruz: ALTER TABLE ile ekleyip UPDATE ile dolduruyor, önce boylam kuralını bilerek yapılan ters sıra hatasıyla gösteriyoruz. Sonucu kontrol edip büyüklük sınıflarıyla QGIS'te haritaya döküyor, bir alıştırmayla dersi bitiriyoruz.
Ders notu: ders06_geometri_turleri.pdf, §2.12, §3.1–3.3, §3.5, «Görevler ve cevapları» · SQL: ders06.sql (ikisi de 3.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum3.zip (42,4 MB, 3.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Depremler: USGS
Bir deneme tablosuna ST_MakePoint, ST_Point, WKT, GeoJSON ve EWKT ile geometri yazıyor, RETURNING ile sonucu alıyoruz. Pazarcık ile Elbistan depremleri arasındaki çizgiyi INSERT … SELECT ile üretip haritada görüyor, ST_MakePolygon ve ST_MakeEnvelope ile çokgen kuruyoruz.
Ders notu: ders07_geometri_crud.pdf, §1.1–1.3, §2.1 · SQL: ders07.sql (ikisi de bu dersin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum3.zip (42,4 MB, 3.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Depremler: USGS
Haritada Suudi Arabistan'a düşen bir Bakırköy kaydını enlem ile boylamı takas ederek yerine getiriyoruz. ST_Translate ile taşıma, ST_SetPoint ile köşe oynatma ve ALTER COLUMN … USING ile bir kopyada koordinat sistemini metreye çevirmeyi görüyoruz.
Ders notu: ders07_geometri_crud.pdf, §2.2 · SQL: ders07.sql (ikisi de 3.6'nın kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum3.zip (42,4 MB, 3.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Natural Earth
Gözle alan kaplayan ama alanı sıfır çıkan kelebek çokgeni ST_IsValid ile yakalıyor, iki onarım yönteminin iki ayrı alan verdiğini görüp CHECK ile kapıyı kapatıyoruz. BEGIN ve ROLLBACK ile işlemi deniyor, pgAdmin'deki F5 ve Alt+F5 tuzağını gösteriyorum.
Ders notu: ders07_geometri_crud.pdf, §1.4, §2.3 · SQL: ders07.sql (ikisi de 3.6'nın kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum3.zip (42,4 MB, 3.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL)
Tuzaktan kalan satırı siliyor, karışık geometri tiplerini ST_Multi ile tek tipe getiriyor, ST_SnapToGrid ile hassasiyete bakıyoruz. Güvenli DELETE için altın kural: önce ölç, BEGIN ile taslakta dene, sonra gerçekten sil.
Ders notu: ders07_geometri_crud.pdf, §2.3, §2.4 · SQL: ders07.sql (ikisi de 3.6'nın kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum3.zip (42,4 MB, 3.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL)
Adı olmayan 405 fay parçasından Kuzey Anadolu ve Doğu Anadolu fay zonlarını seçip ad veriyoruz: kutu işleciyle (&&) uzamsal koşul, öznitelik koşulu ve haritada kontrol. Sonucun hangi yönde kusurlu olduğunu açıkça söylüyorum.
Ders notu: ders07_geometri_crud.pdf, §1.5, §2.5 · SQL: ders07.sql (ikisi de 3.6'nın kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum3.zip (42,4 MB, 3.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Faylar: GEM Global Active Faults (CC BY-SA 4.0) · Natural Earth
Bir hasar bildirimi tablosu kurup CHECK ve tetikleyici fonksiyonlarla veritabanına kural kazandırıyoruz: koordinat kontrolü ve ilçe adının kendiliğinden yazılması. Ters koordinat, deniz ve boş değerle tetikleyicileri bilerek sınıyoruz; tablodaki kayıtlar ders için yazılmış örneklerdir.
Ders notu: ders07_geometri_crud.pdf, §1.6, §1.7, §2.6–2.8 · SQL: ders07.sql (ikisi de 3.6'nın kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum3.zip (42,4 MB, 3.1'in kaynaklarında)
QGIS'te düzenleme tamponu, adlı faylar ve hasar katmanı; formu hazırlayıp haritaya nokta ekliyor, ilçe adını tetikleyicinin yazdığını görüyoruz. Noktayı denize ve Mısır'a taşıyarak kuralı sınıyor, aynı anda birkaç kişinin düzenlemesine değinip dersi bir alıştırmayla bitiriyoruz.
Ders notu: ders07_geometri_crud.pdf, §3.1, §3.2, «Görevler ve cevapları» · SQL: ders07.sql (ikisi de 3.6'nın kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum3.zip (42,4 MB, 3.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Faylar: GEM Global Active Faults (CC BY-SA 4.0) · Natural Earth
İstanbul'un alanının 0,586 çıkmasından yola çıkarak birimin altın kuralını kuruyoruz: ST_Area'yı üç yöntemle, ST_Length, ST_Perimeter ve ST_Distance'ı doğru birimle ölçüyoruz. ST_DWithin ile mesafe sorgusunu ve en tehlikeli birim hatasını gösteriyorum.
Ders notu: ders08_uzamsal_fonksiyonlar.pdf, §1.1, §1.2, §2.1 · SQL: ders08.sql (ikisi de bu dersin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum3.zip (42,4 MB, 3.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Faylar: GEM Global Active Faults (CC BY-SA 4.0) · Depremler: USGS · Natural Earth
ST_Centroid'in Antalya için denize düştüğünü ve ST_PointOnSurface farkını haritada görüyoruz. Zarflar, metre cinsinden tampon ve uç biçimleri, faylara 10 km tampon ve sadeleştirmenin komşu sınırları birbirinden ayırması bu videoda.
Ders notu: ders08_uzamsal_fonksiyonlar.pdf, §2.2 · SQL: ders08.sql (ikisi de 3.12'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum3.zip (42,4 MB, 3.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Faylar: GEM Global Active Faults (CC BY-SA 4.0) · Depremler: USGS
Fay kataloğunu Türkiye sınırıyla keserek ST_Intersection ve ST_Difference'ı, alanları neredeyse aynı iki Türkiye sınırının üst üste oturmadığını görüyoruz. ST_Union ile Marmara ve ilçelerden il, ST_Collect, ST_Subdivide ve İstanbul–Tokyo hattında ST_Segmentize da bu videoda.
Ders notu: ders08_uzamsal_fonksiyonlar.pdf, §2.3, §2.4 · SQL: ders08.sql (ikisi de 3.12'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum3.zip (42,4 MB, 3.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Faylar: GEM Global Active Faults (CC BY-SA 4.0) · Natural Earth
2023 depremlerini DBSCAN ile kümeliyor, Pazarcık–Elbistan kümesini ve parametre değişince sonucun nasıl dağıldığını görüyoruz. Zamanı hesaba katmamanın etkisini, K-Means ile farkı ve bu analizin neyi ölçmediğini konuşuyoruz.
Ders notu: ders08_uzamsal_fonksiyonlar.pdf, §1.3, §1.4, §2.5 · SQL: ders08.sql (ikisi de 3.12'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum3.zip (42,4 MB, 3.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Depremler: USGS · Natural Earth
İstanbul'daki 132 toplanma alanı için Voronoi bölgeleri çizip kırpıyor, bölge alanlarının neyi anlatmadığını tartışıyoruz. ST_ClosestPoint ve ST_ShortestLine ile Van'a en yakın fayı buluyor, fay üzerinde konum, ST_Azimuth ile fay yönü ve ST_Expand'e bakıyoruz.
Ders notu: ders08_uzamsal_fonksiyonlar.pdf, §2.5 · SQL: ders08.sql (ikisi de 3.12'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum3.zip (42,4 MB, 3.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Faylar: GEM Global Active Faults (CC BY-SA 4.0) · Depremler: USGS
ST_HexagonGrid ile EPSG:3035'te eşit alanlı altıgen ızgara kurup her hücrede deprem sayıyor, 4326'da hücre alanlarının neden eşit olmadığını ölçüyoruz. En kalabalık hücreyi haritada doğrulayıp sonucun hücre boyuna bağlılığını, ST_Extent ve ST_SquareGrid'i görüyoruz.
Ders notu: ders08_uzamsal_fonksiyonlar.pdf, §2.5, §2.6 · SQL: ders08.sql (ikisi de 3.12'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum3.zip (42,4 MB, 3.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Depremler: USGS · Natural Earth
Bölümdeki SELECT sonuçlarını veritabanına yazmadan QGIS'te Execute SQL ile katman yapıp sembolojiyle gösteriyoruz: altıgen harita, küme zarfları, Voronoi, denizdeki merkez, sadeleştirme ve İstanbul–Tokyo hattı. Fonksiyon aileleri kartı ve bir alıştırmayla bölüm kapanıyor.
Ders notu: ders08_uzamsal_fonksiyonlar.pdf, §3.1–3.6, «Görevler ve cevapları» · SQL: ders08.sql (ikisi de 3.12'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum3.zip (42,4 MB, 3.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Faylar: GEM Global Active Faults (CC BY-SA 4.0) · Depremler: USGS · Natural Earth
Kahramanmaraş'ın içinde kaç deprem olduğunu soruyor, sonucu haritada ve metin filtresiyle karşılaştırıyoruz. "İçinde" kelimesini iç, sınır ve dış bölgelerle ve DE-9IM'in dokuz kutusuyla tanımlıyoruz.
Ders notu: ders09_uzamsal_iliskiler.pdf, §1.1–1.3, §2.1 · SQL: ders09.sql (ikisi de bu dersin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, bu dersin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Depremler: USGS
ST_Relate'in döndürdüğü dokuz karakterlik DE-9IM yazısını okumayı, ortadaki ve kenardaki nokta örneğiyle öğreniyoruz. Desenle sorgu yazıyor, İstanbul–Kocaeli üzerinden ST_Touches'ın desenini görüyor ve ST_Relate'in ne zaman gerektiğini konuşuyoruz.
Ders notu: ders09_uzamsal_iliskiler.pdf, §1.3, §2.2 · SQL: ders09.sql (ikisi de 4.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL)
Yedi şekil ve sekiz ilişki fonksiyonunu tek sorguda karşılaştırıyor, ST_Contains ile ST_Covers'ın sınırdaki noktaya neden zıt cevap verdiğini görüyoruz. ST_Overlaps, ST_Disjoint ve ST_Equals ile eşittir işlecinin farkı da bu videoda.
Ders notu: ders09_uzamsal_iliskiler.pdf, §1.4, §2.3, §2.6 · SQL: ders09.sql (ikisi de 4.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL)
ST_Touches ile İstanbul'un ve en çok komşusu olan ilin komşularını bulup sınırların temizliğini kontrol ediyoruz. Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun geçtiği iller sorgusunda Kocaeli ve Düzce'nin neden çıkmadığını ST_Crosses ve eksiksiz listeyle buluyor, haritada doğruluyoruz.
Ders notu: ders09_uzamsal_iliskiler.pdf, §2.4, §2.5, §3.1–3.5 · SQL: ders09.sql (ikisi de 4.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Faylar: GEM Global Active Faults (CC BY-SA 4.0) · Natural Earth
Uzamsal birleştirmeyle 81 il başına deprem sayıyoruz: COUNT(*) tuzağı, depremsiz iller ve haritada doğrulama. İstanbul'un "içinde" sıfır, "yakınında" 52 deprem çıkmasıyla fonksiyonu seçmenin soruyu seçmek olduğunu görüyoruz.
Ders notu: ders09_uzamsal_iliskiler.pdf, §1.5, §2.7 · SQL: ders09.sql (ikisi de 4.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Depremler: USGS · Natural Earth
Türkiye'deki depremleri metin filtresiyle ve il sınırıyla ayrı ayrı sayıp çapraz tabloda karşılaştırıyoruz. Metnin kaçırdıklarını, ters yöndekileri ve başka bir sınır verisinin sonucu nasıl değiştirdiğini haritada görüyoruz.
Ders notu: ders09_uzamsal_iliskiler.pdf, §2.8 · SQL: ders09.sql (ikisi de 4.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Depremler: USGS · Natural Earth
İlçe tablosundaki boş il_id sütununu doldurmak için dört yöntem deniyoruz: ST_Intersects, ST_Within, ST_Centroid ve ST_PointOnSurface. Sonuçla UPDATE yapıp boşları ve sayıları kontrol ediyor, aynı adlı ilçeler yüzünden neden ad değil numara kullandığımızı gösteriyorum.
Ders notu: ders09_uzamsal_iliskiler.pdf, §2.9, «Görevler ve cevapları» · SQL: ders09.sql (ikisi de 4.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL)
ST_DWithin ile faya yakın depremleri doğru birimle sayıyor, hepsinin "yakın" çıktığı sorguyu düzeltiyoruz. En yakın beş hastaneyi <-> işleci ve geography ile sıralıyor, her satır için en yakını LATERAL ile bulup haritada doğruluyoruz.
Ders notu: ders09_uzamsal_iliskiler.pdf, §1.6, §1.7, §2.10, §2.11, §3.1–3.5 · SQL: ders09.sql (ikisi de 4.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Faylar: GEM Global Active Faults (CC BY-SA 4.0) · Depremler: USGS · Natural Earth
İlçe başına eczane sayısını alana bölerek yoğunluğa çeviriyor, ON ile WHERE farkını görüp sonucu haritada doğruluyoruz. Ardından Kız Kulesi'nin koordinatını iki sistemde yazıp etiketleme ile dönüştürme (ST_Transform) farkını ve yaklaşık 190 metrelik kaymayı ölçüyoruz.
Ders notu: ders09_uzamsal_iliskiler.pdf, §1.8, §2.12, §2.13, §3.1–3.5 · SQL: ders09.sql (ikisi de 4.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Natural Earth
ST_Dump ile çoklu geometrileri açıyor, sorguları görünüm ve somutlaştırılmış görünüm olarak veritabanına kaydediyoruz. Görünümü QGIS'te katman yapıyor, GeoJSON ve ogr2ogr ile dışa aktarıp GeoPackage'e değiniyoruz.
Ders notu: ders09_uzamsal_iliskiler.pdf, §1.8, §2.14–2.16, §3.1–3.5 · SQL: ders09.sql (ikisi de 4.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Faylar: GEM Global Active Faults (CC BY-SA 4.0) · Depremler: USGS · Natural Earth
Elle yazılmış sekiz satırlık örnek bir saha listesini (enlem–boylam takası, ondalık virgül, boş ve 0,0 satırlar) önce metin olarak alıp teşhis ediyor, sayıya ve geometriye çeviriyoruz. Haritada doğrulayıp il bazında mini bir rapor çıkarıyor, dersi bir alıştırmayla kapatıyoruz.
Ders notu: ders09_uzamsal_iliskiler.pdf, §1.8, §2.17, §2.18, «Görevler ve cevapları» · SQL: ders09.sql (ikisi de 4.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Faylar: GEM Global Active Faults (CC BY-SA 4.0) · Depremler: USGS
Yalnız 3.455 satırlık bir sorgunun neden saniyeler sürdüğünü inceliyoruz: sıralı tarama, iç içe döngü ve köşe sayısıyla büyüyen çarpım. İndeks kurmadan önce sebebi ölçerek gösteriyorum.
Ders notu: ders10_performans_indeks.pdf, §1.1, §2.1 · SQL: ders10.sql (ikisi de bu dersin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Depremler: USGS · Natural Earth
İndeksin bir kitap dizini gibi nasıl çalıştığını, bedelini ve dört indeks türünü (B-tree, GiST, SP-GiST, BRIN) anlatıyorum; GiST'in kutu mantığını görüyoruz. Veritabanımızdaki indekslerin envanterini çıkarıp eksikleri buluyoruz.
Ders notu: ders10_performans_indeks.pdf, §1.2–1.4, §2.2 · SQL: ders10.sql (ikisi de 4.12'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL)
EXPLAIN, ANALYZE ve BUFFERS ile sorgu planlarını okuyoruz; ANALYZE seçeneğinin sorguyu gerçekten çalıştırdığına dikkat çekiyorum. Kadıköy, en yakın beş ve döngü planlarında bakılacak üç şeyi tek kartta topluyoruz.
Ders notu: ders10_performans_indeks.pdf, §2.3 · SQL: ders10.sql (ikisi de 4.12'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Depremler: USGS
İlk GiST indeksini kurup kapladığı yeri ölçüyor, aynı sorguları yeniden çalıştırarak okunan sayfaların ve sürenin nasıl değiştiğini görüyoruz. İki aşamalı arama, dünya tablosunda ST_Subdivide ile parçalama ve indekse rağmen hızlanmayan bir sorgu bu videoda.
Ders notu: ders10_performans_indeks.pdf, §1.5, §2.4 · SQL: ders10.sql (ikisi de 4.12'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Depremler: USGS · Natural Earth
İndeksi görünmez yapan dört yazım: geography dönüşümü, ST_Distance ile mesafe karşılaştırma, ST_Transform ve ST_Buffer. İfade indeksi, ST_Disjoint yerine NOT EXISTS ve dördünü kapsayan tek kural bu videoda.
Ders notu: ders10_performans_indeks.pdf, §1.6, §2.5 · SQL: ders10.sql (ikisi de 4.12'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Depremler: USGS
Depremlerin faylara yakınlığı sorgusunda sorgunun yönünün (hangi tablonun dışta kaldığının) planı nasıl değiştirdiğini ölçüyoruz. Planlayıcının tablo istatistiklerini, tahminin tuttuğu ve tutmadığı durumları ve ANALYZE görmemiş bir tabloyu inceliyoruz.
Ders notu: ders10_performans_indeks.pdf, §1.7, §2.6 · SQL: ders10.sql (ikisi de 4.12'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Bu video ileri düzeydir; atlarsanız sonraki derslerde kopukluk olmaz.
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Faylar: GEM Global Active Faults (CC BY-SA 4.0) · Depremler: USGS · Natural Earth
Büyük çokgenlerin (Kanada'nın 68 bin köşesi gibi) sınırlayıcı kutularının neden kaba kaldığını görüp ST_Subdivide ile parçalıyoruz. Türkiye illerinde parçalamanın bir sorguyu hızlandırırken başka birini neden yavaşlattığını ölçüyoruz.
Ders notu: ders10_performans_indeks.pdf, §2.7 · SQL: ders10.sql (ikisi de 4.12'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Bu video ileri düzeydir; atlarsanız sonraki derslerde kopukluk olmaz.
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Depremler: USGS · Natural Earth
CLUSTER ile tabloyu diskte indekse göre sıralayıp okunan sayfaların ve sürenin nasıl değiştiğini ölçüyoruz. 5 milyon satırlık sentetik bir tabloda B-tree ile BRIN'i karşılaştırıyor, BRIN'in nasıl çalıştığını görüyoruz.
Ders notu: ders10_performans_indeks.pdf, §2.8 · SQL: ders10.sql (ikisi de 4.12'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Bu video ileri düzeydir. 4.19a'da kurulan ham.sentetik_konum tablosu 4.19b–4.21'de kullanılır; atlayacaksanız 4.19a'dan 4.21'e kadar birlikte atlayın. Bölüm 5 bu derslere dayanmaz.
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL)
BRIN'in verinin diskteki sırasına güvendiğini ölçüyor, geometri üzerinde BRIN'i GiST ile karşılaştırıyoruz. Kısmi indeksi kurup planda görüyor, koşul tutmadığında kullanılmadığını gösteriyorum; sonda hangi aracın ne zaman seçileceği.
Ders notu: ders10_performans_indeks.pdf, §2.8 · SQL: ders10.sql (ikisi de 4.12'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Bu video ileri düzeydir. 4.19a'da kurulan ham.sentetik_konum tablosu 4.19b–4.21'de kullanılır; atlayacaksanız 4.19a'dan 4.21'e kadar birlikte atlayın. Bölüm 5 bu derslere dayanmaz.
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL)
pg_stat_statements eklentisiyle sunucudaki yavaş ve sık çalışan sorguları buluyoruz. work_mem ile diske taşan sıralamayı ve paralel sorgu ayarlarını ölçüyor, tek ölçüme neden güvenilmeyeceğini konuşuyoruz.
Ders notu: ders10_performans_indeks.pdf, §2.9 · SQL: ders10.sql (ikisi de 4.12'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Bu video ileri düzeydir. 4.19a'da kurulan ham.sentetik_konum tablosu 4.19b–4.21'de kullanılır; atlayacaksanız 4.19a'dan 4.21'e kadar birlikte atlayın. Bölüm 5 bu derslere dayanmaz.
QGIS'in haritayı her kaydırışta sunucuya gönderdiği kutu sorgusunu 5 milyon noktalık tabloda izliyor; ölçeğe bağlı görünürlük, kural tabanlı stil ve az köşeli geometriyle üç önlem alıyoruz. Bölüm 4'ün özeti, haritada doğrulama ve bir alıştırmayla bölüm kapanıyor.
Ders notu: ders10_performans_indeks.pdf, §2.10, §3.1–3.6, «Görevler ve cevapları» · SQL: ders10.sql (ikisi de 4.12'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum4.zip (42,5 MB, 4.1'in kaynaklarında)
Bu video ileri düzeydir; atlarsanız sonraki derslerde kopukluk olmaz.
Not: QGIS ve kutu sorgusu adımları 4.19a'da üretilen sentetik tabloya dayanır.
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Faylar: GEM Global Active Faults (CC BY-SA 4.0) · Depremler: USGS · Natural Earth
Raster veriyi kareli defter benzetmesiyle tanıyoruz: çözünürlük, boyut, konum, bant, piksel tipi ve nodata. İstanbul'un en yüksek pikselini sorgulayıp raster ile vektörün hangi işe uygun olduğunu karşılaştırıyoruz.
Ders notu: ders11_raster.pdf, §1.1, §1.2 · SQL: ders11.sql (ikisi de bu dersin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, bu dersin kaynaklarında; aynı dosya 5.17'de de var)
Bu bölümün videoları ekranda "Bölüm 05" olarak görünür (ders notunda Ders 11).
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Copernicus DEM GLO-30 © DLR/Airbus, Copernicus
DEM, DSM ve DTM farkını ve kullandığımız Copernicus dosyasının hangi yüzeyi ölçtüğünü dosya adından okuyarak anlatıyorum. Gerçek bir kesitle bu farkın eğim hesabını nasıl etkilediğini görüyoruz.
Ders notu: ders11_raster.pdf, §1.3 · SQL: ders11.sql (ikisi de 5.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: Copernicus DEM GLO-30 © DLR/Airbus, Copernicus · © ESA WorldCover 2021 (CC BY 4.0)
PostGIS'te rasterın karolara bölünmesi, karo boyutu seçimi, bellek ve TOAST; in-db ile out-db farkı. Bu kursta seçilen yapıyı, raster_columns görünümünü ve overview'ları tanıyoruz.
Ders notu: ders11_raster.pdf, §1.4–1.6 · SQL: ders11.sql (ikisi de 5.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: Copernicus DEM GLO-30 © DLR/Airbus, Copernicus
Yüklemeden önce gdalinfo ile DEM ve WorldCover dosyalarını inceliyoruz: boyut, başlangıç noktası, piksel boyutu, COG, veri tipi ve sınıflar. DEM'de eksik olan NoData satırını ve bunun neden önemli olduğunu gösteriyorum.
Ders notu: ders11_raster.pdf, §2.1 · SQL: ders11.sql (ikisi de 5.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: Copernicus DEM GLO-30 © DLR/Airbus, Copernicus · © ESA WorldCover 2021 (CC BY 4.0)
gdalwarp ile İstanbul'a kırpıp raster2pgsql ile DEM ve arazi örtüsünü PostGIS'e yüklüyoruz. Beklenen karo sayısının tutmadığını görüp eksik karoların nerede olduğunu haritada buluyoruz.
Ders notu: ders11_raster.pdf, §2.2 · SQL: ders11.sql (ikisi de 5.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: Copernicus DEM GLO-30 © DLR/Airbus, Copernicus · © ESA WorldCover 2021 (CC BY 4.0)
raster_columns, ST_MetaData ve ST_BandMetaData ile yüklenen raster tablolarının kimliğini pgAdmin'de kontrol ediyoruz. Karonun ayak izini çizip "otuz metre" pikselin bu enlemde gerçekte kaç metre olduğunu ölçüyoruz.
Ders notu: ders11_raster.pdf, §1.7, §2.3 · SQL: ders11.sql (ikisi de 5.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: Copernicus DEM GLO-30 © DLR/Airbus, Copernicus
ST_Value ile 132 toplanma alanının altındaki DEM pikselini tek sorguda okuyoruz. Hangi karonun seçildiği, en yakın piksel ile ara değer seçimi ve indeksin kullanılıp kullanılmadığı bu videoda.
Ders notu: ders11_raster.pdf, §2.4 · SQL: ders11.sql (ikisi de 5.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Copernicus DEM GLO-30 © DLR/Airbus, Copernicus
ST_SummaryStats ve ST_Clip ile ilçelerin ortalama kotunu hesaplarken nodata yüzünden çıkan inanılmaz sonucu görüyoruz. Nedenini bir kurala bağlayıp düzeltiyor, alanla kontrol edip bütün ilçeleri haritada doğruluyoruz.
Ders notu: ders11_raster.pdf, §2.5 · SQL: ders11.sql (ikisi de 5.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Copernicus DEM GLO-30 © DLR/Airbus, Copernicus
Eğim gibi komşu piksel isteyen hesaplar için karoları ST_Union ile birleştirip metrik sisteme dönüştürüyoruz; Bilinear yeniden örneklemenin yükseklikte uygun, sınıf verisinde yanlış olduğunu görüyoruz. Piksel boyutundaki eksi işareti unutulunca hata vermeden güneyi yukarıda bir raster çıkmasını ve birleştirmenin bellek bedelini de gösteriyorum.
Ders notu: ders11_raster.pdf, §2.6 · SQL: ders11.sql (ikisi de 5.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Copernicus DEM GLO-30 © DLR/Airbus, Copernicus
Kadıköy'ün ortalama eğiminin yüzde 793 bin çıkmasının nedenini, derece ile metre karışmasını buluyoruz. Ölçek faktörü ve dönüştürme olmak üzere iki çözümü, ikisinin bedelini ve neden aynı sonucu vermediklerini görüyoruz.
Ders notu: ders11_raster.pdf, §1.7, §2.7 · SQL: ders11.sql (ikisi de 5.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: Copernicus DEM GLO-30 © DLR/Airbus, Copernicus
Aynı yükseklik verisinden bakı, tepe gölgesi ve sınıflama üretiyor, harita cebiriyle piksel formülü yazıyoruz. 8BUI piksel tipinde sıfırların sessizce nodata'ya dönmesi tuzağını ve tip seçimini gösteriyorum.
Ders notu: ders11_raster.pdf, §2.7 · SQL: ders11.sql (ikisi de 5.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: Copernicus DEM GLO-30 © DLR/Airbus, Copernicus
WorldCover pikselinin İstanbul'daki gerçek alanını (yaklaşık 64 m²) ölçüp ilçe başına arazi örtüsü sınıf alanlarını hesaplıyoruz. En çok ve en az yapılaşmış ilçeleri sıralayıp sonucu haritada doğruluyor, analizin neyi ölçmediğini konuşuyoruz.
Ders notu: ders11_raster.pdf, §1.7, §2.8 · SQL: ders11.sql (ikisi de 5.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Copernicus DEM GLO-30 © DLR/Airbus, Copernicus · © ESA WorldCover 2021 (CC BY 4.0)
132 toplanma alanının eğimini kalıcı bir tabloda topluyor, iki doğru yöntemin yüzde 15 eşiğinde neden aynı sayıyı vermediğini görüyoruz. İlçe tablosu, görünüm ve haritada doğrulamayla "kaçı gerçekten düz" sorusunu cevaplıyor, DSM'in yoruma etkisini konuşuyoruz.
Ders notu: ders11_raster.pdf, §2.9 · SQL: ders11.sql (ikisi de 5.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Copernicus DEM GLO-30 © DLR/Airbus, Copernicus
Eğim sınıflarını piksel gruplarından çokgene çeviriyor, geçerliliği ve alanı kontrol ediyoruz. Ters yönde ilçe sınırını piksel ızgarasına oturtuyor, hizasız ızgara sorununu ve hizalama kuralını görüyoruz.
Ders notu: ders11_raster.pdf, §2.10 · SQL: ders11.sql (ikisi de 5.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Copernicus DEM GLO-30 © DLR/Airbus, Copernicus
Rasterı GeoTIFF olarak dışa aktarırken varsayılan olarak kapalı GDAL sürücülerini görüyor, ayarı süper kullanıcıyla yalnız gereken sürücüler için açıyoruz. Baytları psql'de lo_export ile dosyaya yazıp sonucu gdalinfo ile doğruluyoruz.
Ders notu: ders11_raster.pdf, §2.11 · SQL: ders11.sql (ikisi de 5.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Raster indeksine ve ST_Intersects ile && işlecinin hız farkına bakıyoruz. İkinci yarıda out-db yükleme, dosya boyutu ve yolu, overview ve dış dosya silinince ne olduğu var.
Ders notu: ders11_raster.pdf, §1.5, §2.12, §2.13 · SQL: ders11.sql (ikisi de 5.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
1:46'dan sonrası (out-db ve overview) ileri düzeydir, isteğe bağlı.
QGIS'te rasterı doğrudan veritabanından açıp sözde renk, tepe gölgesi, arazi örtüsü ve eğim sınıfı stilleri veriyoruz. Beyoğlu ve Beykoz örnekleriyle sonuçları haritada yorumluyor, ders özeti ve bir alıştırmayla raster bölümünü kapatıyoruz.
Ders notu: ders11_raster.pdf, §3.1–3.6, «Görevler ve cevapları» · SQL: ders11.sql (ikisi de 5.1'in kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Copernicus DEM GLO-30 © DLR/Airbus, Copernicus · © ESA WorldCover 2021 (CC BY 4.0)
Koşuyolu'ndaki bir toplanma alanından iki hastaneye kuş uçuşu ile yol mesafesinin neden farklı sonuç verdiğinden yola çıkarak grafı tanıyoruz: düğüm, kenar, yön ve ağırlık. Oyuncak bir grafta en kısa yolu elle hesaplıyor, Dijkstra'nın mantığını ve yönsüz arama tuzağını görüyoruz.
Ders notu: ders12_ag_analizi.pdf, §1.1–1.5 · SQL: ders12.sql (ikisi de bu dersin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, bu dersin kaynaklarında; aynı dosya 5.1'de de var)
Bu bölümün videoları ekranda "Bölüm 05" olarak görünür (ders notunda Ders 12).
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL)
pgRouting eklentisini kurup sürümünü kontrol ediyor, 4.0'da kaldırılan fonksiyonları (pgr_createTopology gibi) katalogdan sorup yeni karşılıklarını görüyoruz. Oyuncak grafı kenar tablosuna yazıp gidiş ve dönüş rotalarını sorduruyor, yönsüz arama tuzağını gösteriyorum.
Ders notu: ders12_ag_analizi.pdf, §1.2–1.5, §1.7, §2.1, §2.2 · SQL: ders12.sql (ikisi de 5.17'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Haritada kesişen ama bağlı olmayan yolların (köprü ve altındaki cadde) neden rota vermediğini görüp osm2pgrouting ile Kadıköy–Üsküdar OSM verisinden ağ kuruyoruz. Overpass ile veri, profil dosyası ve clean seçeneği bu videoda.
Ders notu: ders12_ag_analizi.pdf, §1.6, §1.7, §2.3, §2.4 · SQL: ders12.sql (ikisi de 5.17'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL)
Ağ tablolarının dilini çözüyoruz: derece cinsinden cost, eksi işaretli reverse_cost ve tek yön, yol sınıfları ve köprü etiketleri. Ağdaki kopuk adaları bulup ana ağı işaretliyor, haritada doğruluyoruz.
Ders notu: ders12_ag_analizi.pdf, §2.4, §2.5 · SQL: ders12.sql (ikisi de 5.17'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL)
Kadıköy İskelesi'nden Üsküdar Meydanı'na ilk rotayı çıkarıyoruz: koordinattan en yakın düğüme, en kısa ve en hızlı rota. Yönsüz aramanın sahte kısa yolunu, çoka çok rotaları ve iki noktadan rota döndüren kendi fonksiyonumuzu görüyoruz.
Ders notu: ders12_ag_analizi.pdf, §1.8, §2.6–2.10 · SQL: ders12.sql (ikisi de 5.17'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL)
Dijkstra, A*, çift yönlü Dijkstra ve çift yönlü A*'ı aynı rotada yarıştırıyoruz. Asıl kazancın kutu filtresiyle kenar sayısını azaltmaktan geldiğini, kutunun riskini ve indeks kullanımını ölçüyoruz.
Ders notu: ders12_ag_analizi.pdf, §2.11 · SQL: ders12.sql (ikisi de 5.17'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL)
Altı toplanma alanından en yakın hastaneyi yol ağıyla bulup kuş uçuşu sonucuyla karşılaştırıyoruz; üç alanda başka hastane çıkıyor. Yakalama mesafesi, aynı adlı iki kayıt, dolanma oranı ve DISTINCT ON bu videoda.
Ders notu: ders12_ag_analizi.pdf, §2.12 · SQL: ders12.sql (ikisi de 5.17'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL)
pgr_drivingDistance ile bir hastanenin 5 ve 10 dakikalık erişim alanını çıkarıp dışbükey ve içbükey zarfları karşılaştırıyoruz; zarfın denize taşmasını görüyoruz. Alternatif rotalarda ortak kenar tuzağını ve ceza yöntemini gösteriyorum.
Ders notu: ders12_ag_analizi.pdf, §2.13, §2.14 · SQL: ders12.sql (ikisi de 5.17'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL)
Deprem sonrası köprüler ve viyadükler kapalı varsayılınca rotanın ve erişim alanının nasıl değiştiğini iki yöntemle kuruyoruz. Acil ulaşım yollarına öncelik veriyor, performans tuzağını görüyor ve gezgin satıcı problemiyle ambulans turu planlıyoruz.
Ders notu: ders12_ag_analizi.pdf, §2.15–2.17 · SQL: ders12.sql (ikisi de 5.17'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · İBB Açık Veri Portalı
Kendi çizgi verinizden ağ kurmanın beş adımını Moda çevresindeki 337 çizgiyle yapıyoruz: kesişenleri bölme, tolerans, T kavşaklar, düğümler ve kontrol. İki ağda rota, köprü uyarısı, QGIS araçları ve ders özetiyle ağ analizi bölümü kapanıyor.
Ders notu: ders12_ag_analizi.pdf, §1.9, §2.18, §3.4, «Görevler ve cevapları» · SQL: ders12.sql (ikisi de 5.17'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_bolum5.zip (337,7 MB, 5.1 ve 5.17'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL)
Tek satırlık bir DELETE ile silinen 3.455 depremden yola çıkarak yedeğin neden gerektiğini konuşuyoruz. RPO, RTO ve 3-2-1 kuralını anlatıp kendi durumunuz için cevaplamanız gereken soruları veriyorum.
Ders notu: ders13_yedekleme.pdf, §1.1–1.3, «Görevler ve cevapları» · SQL: ders13.sql (ikisi de bu dersin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_son_hal.zip (164,0 MB, bu dersin kaynaklarında)
Bu bölümün videoları ekranda "Bölüm 05" olarak görünür (ders notunda Ders 13).
Üç yedekleme yolunu karşılaştırıyoruz: mantıksal yedek (pg_dump), fiziksel yedek (pg_basebackup) ve sürekli arşivleme. pg_dump'ın almadıklarını (roller, sunucu ve veritabanı ayarları, out-db dosyalar, eklenti programı) kendi veritabanımızda tek tek görüyoruz.
Ders notu: ders13_yedekleme.pdf, §1.4, §1.6, §2.1 · SQL: ders13.sql (ikisi de 5.27'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_son_hal.zip (164,0 MB, 5.27'nin kaynaklarında)
pgAdmin Backup penceresiyle ilk yedeği alıp arkadaki pg_dump komutunu okuyoruz. Dört biçimi ve sıkıştırma seçeneklerini boyut ve süreyle ölçüp zstd'yi terminalde deniyor, yedeğin içindekiler listesine bakıyoruz.
Ders notu: ders13_yedekleme.pdf, §1.5, §2.2–2.4 · SQL: ders13.sql (ikisi de 5.27'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_son_hal.zip (164,0 MB, 5.27'nin kaynaklarında)
Yalnız bir şemanın yedeğini alıyor, veri hariç gibi filtreleri ve -t parametresinin tuzağını görüyoruz. Yedeğe girmeyen rolleri pgAdmin Backup Globals ve pg_dumpall ile ayrıca alıyoruz.
Ders notu: ders13_yedekleme.pdf, §2.5, §2.6 · SQL: ders13.sql (ikisi de 5.27'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_son_hal.zip (164,0 MB, 5.27'nin kaynaklarında)
Tam yedeği boş bir veritabanına geri yükleyip her tablonun satır sayısını kaynakla karşılaştırıyoruz. Hatasız biten geri yüklemede veritabanı ayarının eksik kaldığını görüp tamamlıyor, -C seçeneğinin ne zaman gerektiğini konuşuyoruz.
Ders notu: ders13_yedekleme.pdf, §2.7 · SQL: ders13.sql (ikisi de 5.27'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_son_hal.zip (164,0 MB, 5.27'nin kaynaklarında)
Yalnız afet şemasının yedeğini boş bir veritabanına açınca çıkan 58 hatanın nedenini buluyor, önce eklentiyi kurarak çözüyoruz. Kalan üç hatanın anlamını, liste dosyasıyla seçerek geri yüklemeyi ve üzerine yazmayı görüyoruz.
Ders notu: ders13_yedekleme.pdf, §2.8 · SQL: ders13.sql (ikisi de 5.27'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_son_hal.zip (164,0 MB, 5.27'nin kaynaklarında)
Silinen 3.455 depremi yedekten canlı veritabanına geri getiriyoruz: BEGIN alışkanlığı, kurtarma veritabanı ve yalnız veri geri yükleme. Bir kısmı silinen kayıtlar için kurtarma şeması, OVERRIDING ve doğal anahtarla daha zor senaryoyu da çözüyoruz.
Ders notu: ders13_yedekleme.pdf, §2.9 · SQL: ders13.sql (ikisi de 5.27'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_son_hal.zip (164,0 MB, 5.27'nin kaynaklarında)
Ağ şemasının bir kopyasında osm2pgrouting'i clean ile yeniden çalıştırıp elle eklenen sütunların sessizce silindiğini görüyoruz. Önceden alınan yedekten kurtarma veritabanına açıp kaybolan sütunu ve bağı geri kuruyoruz.
Ders notu: ders13_yedekleme.pdf, §2.10 · SQL: ders13.sql (ikisi de 5.27'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_son_hal.zip (164,0 MB, 5.27'nin kaynaklarında)
PostgreSQL 16 / PostGIS 3.4 sunucusundan 18 / 3.6'ya taşıma: yedeği hangi sürümün aracıyla almak gerektiğini iki hata mesajıyla görüyoruz. Rolleri, PostGIS sürümünü, yetki ve tetikleyicileri hedefte kontrol edip hard upgrade ile pg_upgrade'e değiniyoruz.
Ders notu: ders13_yedekleme.pdf, §2.11 · SQL: ders13.sql (ikisi de 5.27'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_son_hal.zip (164,0 MB, 5.27'nin kaynaklarında)
Out-db rasterın yedeğe piksel olmadan girdiğini ve yeni sunucuda nasıl hata verdiğini gösteriyorum. Out-db için iki parçalı yedek planını ve kendi eklediğiniz özel bir SRID'nin yedekte ne olduğunu da görüyoruz.
Ders notu: ders13_yedekleme.pdf, §2.12 · SQL: ders13.sql (ikisi de 5.27'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_son_hal.zip (164,0 MB, 5.27'nin kaynaklarında)
Yedeği Windows Görev Zamanlayıcı, Linux cron ve Docker ile zamanlıyoruz: parolasız çalıştırma, yedekçi rolü ve betikler. Gece bir şey ters gittiğinde sabah günlükten anlamayı ve uzak kopyayı (robocopy, rsync) konuşuyoruz.
Ders notu: ders13_yedekleme.pdf, §2.13 · SQL: ders13.sql (ikisi de 5.27'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_son_hal.zip (164,0 MB, 5.27'nin kaynaklarında)
Yedeği düzenli sınamayı ve zamanda belirli bir ana dönüşü (PITR) geçici bir deneme sunucusunda gösteriyorum: WAL arşivi, temel yedek, kaza ve kurtarma ayarı. İşletmede dikkat edilmesi gerekenlerle yedekleme bölümü kapanıyor.
Ders notu: ders13_yedekleme.pdf, §2.14, §2.15 · SQL: ders13.sql (ikisi de 5.27'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_son_hal.zip (164,0 MB, 5.27'nin kaynaklarında)
Kursun ilk videosundaki üç dosya sorusuna dönüp bölümleri ve son haritayı birlikte özetliyoruz. Bitirme projesi, teslimde dikkat edilecekler ve sonraki adımlarla kurs kapanıyor.
Ders notu: ders13_yedekleme.pdf, §7, «Görevler ve cevapları» · SQL: ders13.sql (ikisi de 5.27'nin kaynaklarında)
Veri: postgis_kurs_son_hal.zip (164,0 MB, 5.27'nin kaynaklarında)
Ekrandaki veri atfı: © OpenStreetMap katkıcıları (ODbL) · Copernicus DEM GLO-30 © DLR/Airbus, Copernicus · İBB Açık Veri Portalı
Aynı katmanın üç kopyası var ve hangisinin doğru olduğunu kimse bilmiyor. Ekip büyüdükçe, veri paylaşıldıkça bu sorun büyür. Bu kurs, verinizi dosyalardan çıkarıp PostgreSQL ve PostGIS ile kurulan tek bir uzamsal veritabanına taşımayı ve ona SQL ile soru sormayı anlatıyor. SQL ya da veritabanı bilmeniz gerekmiyor; QGIS'te katman açabiliyorsanız başlayabilirsiniz.
Tek proje: Deprem Hazırlık VeritabanıKurs boyunca dağınık örnekler yerine tek bir veritabanı büyüyor. İçinde Türkiye'nin 81 ili ve 973 ilçesi, Türkiye ve çevresinde 2000–2025 arasında olmuş 3.455 deprem (USGS, M≥4), 405 aktif fay parçası, 6.569 sağlık tesisi, İstanbul'daki 132 toplanma alanı, İstanbul'un yükseklik ve arazi örtüsü rasterları ve Kadıköy–Üsküdar yol ağı var. Sorular da gerçek: Kuzey Anadolu Fayı'na 10 km'den yakın kaç deprem oldu? Hangi toplanma alanları dik yamaçta? Bir hastaneden 10 dakikada nereye ulaşılır? Köprüler kapanırsa yolculuk ne kadar uzar?
Neler var?Sorgular pgAdmin'de yazılıyor, sonuçlar QGIS'te haritada kontrol ediliyor. Sık yapılan hatalar bilerek yapılıyor ve hata mesajı birlikte okunuyor. Her konunun son videosunda "videoyu durdurun, şunu deneyin" görevi var; çözümleri ve beklenen sonuçları ders notlarında. Kaynaklarda 13 ders notu (PDF), çalıştırmaya hazır SQL dosyaları ve her bölüm için bir veri paketi bulunuyor: Bölüm 1'in ham dosyaları ve her bölümün başı için bir veritabanı yedeği. Böylece videodaki sayıları kendi bilgisayarınızda birebir görürsünüz, takıldığınız yerde de bir sonraki bölüme yedekle geçebilirsiniz. Her Udemy bölümünün sonunda kısa bir quiz var.
Performans dersinin ikinci yarısı (4.17–4.21) ileri düzeydedir ve başlıklarında "İleri, isteğe bağlı" yazar. Atlarsanız sonraki derslerde kopukluk olmaz.
SürümlerVideolar PostgreSQL 18, PostGIS 3.6, pgRouting 4.0, osm2pgrouting 3.0, pgAdmin 4 ve QGIS 4 ile çekildi. Fonksiyonların çoğu PostGIS 3.4 ve sonrasıyla da çalışır. QGIS 3.44 LTR kullanıyorsanız bazı menü adları farklı olabilir. Raster yükleme (raster2pgsql) ve OSM'den ağ üretme (osm2pgrouting) adımları terminalde gösteriliyor; bu araçlar sizde yoksa hazır yedeklerle aynı noktadan devam edersiniz.
Yapay zekâ kullanımıBu kursun anlatımı, eğitmenin kendi sesinden üretilmiş bir yapay zekâ ses kopyasıyla seslendirildi. Senaryo ve görsellerin hazırlanmasında yapay zekâ araçlarından yararlanıldı; bütün demolar gerçek yazılım ve gerçek veriyle çekildi, içerik eğitmen tarafından denetlendi.
Veri kaynakları ve lisanslarVerilerin hepsi açık ve ücretsiz: OpenStreetMap (ODbL; il ve ilçe sınırları geoBoundaries üzerinden), GEM Global Active Faults (CC BY-SA 4.0), USGS deprem kataloğu ve Natural Earth (kamu malı), Copernicus DEM GLO-30, ESA WorldCover 2021 (CC BY 4.0) ve İBB Açık Veri Portalı. İl nüfus tablosu ders için üretilmiş sentetik bir tablodur, gerçek nüfus değildir. Tam atıf metinleri veri paketindeki lisans ve atıf dosyasında.
Bitirme projesiSon videoda İstanbul'dan seçtiğiniz bir ilçe için bir "deprem hazırlık raporu" önerilir: depremler, en yakın fay, sağlık tesisleri, toplanma alanlarının eğimi, bir hastanenin erişim alanı ve hepsinin yedeklenmiş bir şemada durması. Proje isteğe bağlıdır ve kendi kendinize değerlendirmeniz için bir kontrol listesiyle gelir.
Bu kursta olmayanlarWeb'de harita yayını (GeoServer, vektör karo sunucuları) ve QGIS'te basılı harita paftası (Print Layout) bu kursun konusu değil; kapanışta yalnızca sonraki adım olarak anılıyor.