Italiaanse wijncursus voor liefhebbers & professionals

Je maakt kennis met de relatief onbekende regio Calabrië, terwijl er in dit gebied al in de Oudheid prachtige wijnen werden gemaakt die door de Grieken zodanig werden gewaardeerd dat ze werden geschonken aan de overwinnaars bij de Olympische Spelen. Het gebied Ciro is hoofdrolspeler, en er zijn heden ten dage de zogenaamde Ciro boys die het al tot de New York times hebben geschopt met hun wijnen op basis van Gaglioppo voor rood en rose, en voor wit de Greco druif.  Magliocco is een andere interessante rode druif die mooie wijnen op kan leveren.

Campania, de enige Zuidelijke regio met een behoorlijk aantal docg's op haar naam- waaronder voor twee witte wijnen: de Fiano di Avellino en de Greco di Tufo. Ook de rode  krachtpatsers Taurasi en Aglianico del Taburno mogen niet onvermeld blijven. Kwa huiswijn scoort de Falanghina druif uitstekend. En dan hebben nog de Tranen van Christus- de Lacrima Cristi- hoe het kwam dat hij huilde? Verder nog onbekende rassen als Coda di Volpe, Piedirosso e.a.

Onbekend maakt onbemind- terwijl Basilicata hard aan de weg timmert op cultureel vlak aangezien ze de parel Matera hebben en deze culturele hoofdstad was. Maar ook op wijngebied hebben ze een belangrijke troef in handen: Le Vulture- een uitgedoofde vulkaan waar prachtige rode wijn wordt gemaakt op basis van de Aglianico druif. Een eyeopener! Molise is nog veel kleiner en onbekender, maar ook daar wordt goede wijn gemaakt.

Je maakt kennis met de prachtige regio Puglia en de belangrijkste wijngebieden & druivenrassen. Uiteraard staan we uitgebreid stil bij de Primitivo maar er is meer. Wij kennen de Primitivo vooral als zondoorstoofde versie uit de Salento, maar Noordelijker maken ze andere stijl en er is een dessertwijn versie die het tot docg heeft geschopt. Daarnaast heb je nog mooie rode druivenrassen als de Negroamaro en de Nero di Troja, vooral de laatste maakt een opmars door.  Kwa wit is er o.a. Verdeca, Bombino Bianco en ook Malvasia Bianca.  De regio staat bekend om de rosé.

Hoofdstad Rome spreekt natuurlijk enorm tot de verbeelding- de wijnen wat minder- vroeger hoefde men zich ook niet zo druk te maken om de kwaliteit, het werd toch wel opgedronken (net als in Milaan). Maar tijden veranderen en kwaliteit neemt toe, vooral bij kleinere wijnhuizen. In de Castelli Romani wordt lekker wit gemaakt op basis van de Malvasia di Candia, en dieper landinwaarts vinden we de rode fruitige Cesanese druif die gepromoveerd is tot docg.

De Abruzzen is een mooie regio, vooral voor natuurliefhebbers interessant, met de indrukwekkende bergketens. Gastronomisch heeft het ook veel te bieden, met heerlijke delicatessen. Kwa wijn zijn er twee hoofdrolspelers: de rode Montepulciano druif en de witte Trebbiano. Trebbiano zegt u- van dat vreselijke bulk spul? Ja dat ook, maar ook hele hoge kwaliteit. En met buren uit de Marche delen ze de interessante Pecorino druif die een enorme opmars doormaakt.

Maak kennis met De Marken, Le Marche- een zeer geliefde regio bij Nederlanders. Vanwege het mooie landschap, en uiteraard heeft ook deze regio heerlijke wijnen. Sinds jaar en dag en van oudsher geliefd is de witte Verdicchio dei Castelli di Jesi, een lekkere kruidige, sappige droge witte wijn met een uitstekende prijs kwaliteit verhouding. Maar er bestaat ook een bloemigere variant uit Matelica en daarnaast zijn er interessante rode wijnen te ontdekken zoals de Lacrima di Morra d'Alba en de Vernaccia di Serrapetrona. En dan heb ik de Rosso Picceno en Conero nog niet eens genoemd. Kortom genoeg te ontdekken!

Klein maar fijn! Umbria kan trots zijn op haar krachtpatser de Sagrantino druif- de meest tannineuze druif van Italië. Mits goed 'getemd' kan dat een werkelijk prachtige wijn opleveren met andere tonen dan gebruikelijk. Een bekende witte wijn is de Doc Orvieto- die gedeeld wordt met Lazio, bestaand uit een blend van Procanico e.a. Daarnaast hebben ze ook mooie witte druiven zoals de Grechetto en de Trebbiano Spoletino.  Van de Sagrantino wordt ook een passito gemaakt, en er is ook een dessertwijn te ontwaren op basis van vrij zeldzame rode druif Vernaccia di Cannara.

Emilia - Romagna met als hoofdstad Bologna is vooral bekend om haar gastronomische specialiteiten zoals de Prosciuto di Parma, Parmezaanse kaas, worsten zoals Mortadella e.a., Aceto Balsamico di Modena, gevulde pasta's a;s ravioli en tortellini. Kwa wijn wordt er meestal wat meewarig over gedaan, de  witte Albana di Romagna (passito en droge versie met name) heeft een Docg, en sinds een paar jaar ook de Pignoletto (zowel stille als bubbelversie), maar verder is het toch vooral matige Lambrusco?! Zelf ook heel lang dit vooroordeel gehad- totdat ik ontdekte dat er geweldige Lambrusco's bestaan, die perfect passen bij de vette keuken. Laat je verrassen!

Toscane heeft niet echt een introductie nodig- het herbergt niet alleen een berg aan kunstschatten en prachtige landschappen, maar ook beroemde wijnen zoals de rode Chianti Classico en Brunello di Montalcino. Beiden op basis van Sangiovese, met aanvulling van andere druiven zoals Cannaiolo en Colorino. Uiteraard is daar veel over te vertellen, maar ook de witte Vernaccia di San Gimignano komt aan bod, plus andere Chianti's, Vino Nobile di Montepulciano etc.  Dit is de 'korte' versie van 1 uur en 9 minuten, hieronder bij de bronnen staat nog een uitgebreidere versie in pdf vorm.

Friuli, een van de kleinere regio's, maar zeker niet de minste, vooral waar het wijn aangaat. Een interessante regio waar naast veel teelt van internationale druiven ook zeer interessant inheemse druiven voorkomen als de witte Ribolla Gialla, de (Tocai) Friulano, Vitovska,  Verduzzo, Picolit en de rode Refosco, Terrano, Schioppettino en Tazzelenge. Het gebied kent 3 docg’s : Colline Orientali del Friuli picolit (Udine); Ramandolo (van Verduzzo); Rosazzo. Daarnaast is het de Italiaanse bakermat van de zogeheten Oranje wijnen- witte wijnen met lange schilweking-een fenomeen op zich.

De regio bestaat grotendeels uit bergen, de Dolomieten, waarop de flanken ook wijn wordt geteeld (en veel appels!). Vooral bekend als natuur- en ski-gebied. Deels Duitstalig en daardoor wat minder Italiaans. Hoorde lang bij Oostenrijk en heeft dan ook veel internationale druivenrassen.  Er is hoge kwaliteit wijnen waarvan veel wordt geëxporteerd. Er zijn wel enkele interessante inheemse druivenrassen, zoals de witte Nosiala en de rode Lagrein, Marzemino en vooral Teroldego, maar ook Rebo en Schiava (Vernatsch).

Ik geef geen garantie dat ik objectief ben over deze regio, aangezien ik mezelf als een adoptie Liguriaanse beschouw...:) Kleine kust regio, waar voornamelijk witte wijn geproduceerd wordt, veelal op steile flanken van de berghellingen zoals in Cinque Terre, maar ook iets meer landinwaarts in de heuvels zoals de Colli di Luni , op basis van Vermentino, richting Toscana. En richting Frankrijk een heerlijke elegante rode wijn Rossese di Dolceaqua. De beroemdste wijn is een dessertwijn uit Cinque Terre, de Schiacchetra. Onlangs is die van La Possa uitgeroepen tot een van de 10 beste wijnen van Italië, door Veronelli. Maak kennis met zogenaamde heroische wijnen!

Het is een van de regio's met de hoogste productiviteit kwa wijn, zoniet de allerhoogste. Er wordt heel veel bulkwijn gemaakt, zo'n 15% van de Italiaanse wijnproductie komt hier vandaan. Meer dan 20% van alle doc(g) wijnen komt uit de Veneto: Soave, Bardolino, Valpolicella en Prosecco zijn de bekendste namen. Maar er zijn meer : Bianco di Custoza, Breganze en Gambellara en sinds enige jaren een aantal nieuwe docgs. Totaal aantal Docgs: 14! Maar 2 minder dan Piemonte. Veel concentreert zich rond de stad Verona en bijbehorende Gardameer, maar ook rondom Vicenza komt het een en ander vandaan. Genoeg te onderzoeken!

Lombardije is niet zo bekend als wijnregio, maar heeft echter een paar interessante troeven in handen: De Valtellina-vallei met de prachtige Sfursat- een huwelijk tussen Amarone procedee met Nebbiolo druiven (beste van enkele werelden bij elkaar?)-, het Franciacorta gebied waar prachtige mousserende wijnen gemaakt worden op zelfde manier als Champagne en tenslotte het Oltrepo Pavese gebied, met ook heerlijke  (rosé) bubbels en een prachtig landschap. Daarnaast zijn er nog kleinere doc' (g)s als de Moscato di Scanzo e.a.

Piemonte, met als hoofdstad Turijn, kan bogen op het hoogst aantal Docg's in totaal 17 maar liefst. Niet dat dat alles zegt, maar namen als Barolo en Barbaresco - de Koning en de Koningin onder de wijnen genoemd- op basis van Nebbiolo behoeven natuurlijk geen introductie. Barbera en Dolcetto zijn de andere belangrijke rode druiven, gevolgd door Grignolino en Ruche. Voor wit zijn de laatste jaren interessante ontwikkelingen gaande. Zo is de (Roero) Arneis terug uit de vergetelheid ontrukt, evenals de Timorasso druif- beiden druiven met mooi potentieel. Daarnaast ook nog de Erbaluce, en uiteraard de Cortese druif die opduikt in de Gavi wijn e.a. Kwa dessertwijnen zijn het vooral bubbels- de Moscato d'Asti /Spumante en de rode Brachetto.

De kleinste regio, maar zeker niet de minste kwa wijnteelt. Vooral bestaand uit bergen met een dal ertussen kan er geen grootschalige productie plaats vinden, maar hoofdzakelijk terrasbouw. En wordt tussen de 800- 1300 metergeteeld, en dat levert loepzuivere , vaak- witte wijnen op zoals de  ‘Blanc de Morgex et La Salle’. 

Aosta heeft ook haar eigen unieke druivenrassen, vaak met een Franse naam, aangezien het tegen Frankrijk aan ligt niet zo vreemd. Valle d’Aosta heeft enkele DOC wijnen zoals de ‘Donnas’ (op basis van Nebbiolo) en de rode ‘Enfer d'Arvier' op basis van de Petite Rouge is ook een docwijn.  Maak ook kennis met de Torette , Picotendro en de Vien de Nus. De Petite Arvine, Cornalin en de Prie Blanc zijn interessante witte druiven.