
Adres çubuğuna yazılan tek bir satır, 2025'in 8.559 depremini gösteren bir dünya haritası getiriyor. Bu harita bir dosya değil: sunucu o anda çiziyor. Kursun planı ve yol boyunca karşılaşacağımız üç tuzak bu derste.
Kaynaklar: kurs verisi, tek bir zip dosyasında (ülkeler, depremler, stil dosyası, HTML sayfası ve komut kartı). İçindeki 00_OKU metin dosyası hangi dersin hangi dosyayı kullandığını anlatır.
Aynı ülke iki cevap: WMS'te bir resim, WFS'te adı, kıtası, kodu ve geometrisiyle verinin kendisi. OGC standartlarının GeoServer, QGIS ve web sayfalarını nasıl konuşturduğunu ve hangisini ne zaman seçeceğinizi görüyoruz.
Docker Desktop'ı kuruyor ve tek bir docker run komutuyla GeoServer 3.0.2'yi çalıştırıyoruz. Komutun her parçası: isim, port, ayarlar için birim ve salt okunur veri klasörü. Konteyner silinse bile ayarlar birimde kalır.
Ders notu: Komut, Ders 1 kaynaklarındaki KOMUTLAR dosyasında. Sürümü hep açıkça yazın: 3.0.2.
GeoServer 3'ün yeni paneli: üst menü, arama kutusu ve sunucu özeti. İlk tuzak: kullanıcı adı admin, parola geoserver; resmî belgelerde yazıyor. Yönetici parolasını ve anahtar deposu parolasını değiştiriyoruz.
Workspace, store ve layer: GeoServer'da her katman bu üç kutunun içinde durur. Shapefile store ekliyor, dünya ülkelerini yayınlıyor, koordinat sistemini ve sınır kutusunu ayarlıyoruz.
Browse Layers (eski adıyla Layer Preview) ile katmanı OpenLayers önizlemesinde açıyor, bir ülkeye tıklayıp bilgilerini okuyoruz. Önizlemenin adresi aslında bir WMS isteği.
Tek dosyalık GeoPackage'dan 8.559 depremi yayınlıyoruz. Zaman alanının tarih ve saat olarak geldiğini, önizlemedeki GeoJSON bağlantısıyla da toplam kayıt sayısını kontrol ediyoruz. Videoyu durdurup deneyebileceğiniz bir görev var.
Hazır bir SLD dosyasını yükleyip depremlere atıyoruz. Bütün işi tek satır yapıyor: boyut = (büyüklük − 4) × 4. M4,5 iki piksel, M8,8 on dokuz piksel. Videoyu durdurup çarpanı değiştirebileceğiniz bir görev var.
Kaynaklar: depremler SLD dosyası, Ders 1'deki zip'in stiller klasöründe.
QGIS'te tıklayarak hazırladığımız ülke stilini SLD olarak kaydediyor ve GeoServer'a yüklüyoruz. Her QGIS sembolü SLD'ye geçmez; yükledikten sonra önizlemeye mutlaka bakın.
Ülkeleri ve depremleri tek bir katman grubunda topluyor, çizim sırasını ayarlıyoruz. Grubun adı tek bir katman gibi çağrılır: ilk dersteki adreste de bu ad vardı.
İlk dersteki adresi parça parça kendimiz kuruyoruz. İkinci tuzak: WMS 1.3.0'da EPSG:4326 için sıra enlem, boylam. Aynı sınır kutusu iki sürümde iki farklı harita verir ve hiçbir hata mesajı çıkmaz.
GetFeature ile depremleri GeoJSON olarak alıyor, tek bir CQL filtresiyle 8.559 kayıttan 16 büyük depreme iniyoruz. Videoyu durdurup Türkiye'deki depremleri bulabileceğiniz bir görev var.
Aynı adresleri QGIS'e veriyoruz: WMS ile hazır haritayı, WFS ile depremlerin kendisini alıyoruz. WMS'te stil sunucudan gelir, WFS'te stil sizdedir.
Ekteki tek HTML dosyasıyla OpenLayers web haritası açıyoruz. Üçüncü tuzak: harita görünüyor ama büyük depremler listesi boş; tarayıcının CORS kuralı WFS isteğini engelliyor. GeoServer'da CORS'u açıp konteyneri yeniden başlatıyoruz.
Kaynaklar: harita HTML dosyası, Ders 1'deki zip'te.
Açılıştaki adrese dönüyoruz: artık her parçasını biliyorsunuz. Kurduklarımız, üç tuzak ve devam kursunda bizi bekleyenler: PostGIS, Docker Compose, önbellek, güvenlik kuralları ve yayına alma.
Komut uzun bir hatayla döndüğünde sebep hep mesajın son cümlesinde. İsim zaten kullanılıyor, kapı dolu, Docker motoru kapalı, sayfa açılmıyor ve iç içe klasör: beş hatanın gerçek mesajını ve çözümünü görüyoruz.
Ders notu: Kapı doluysa komutta yalnızca soldaki sayıyı değiştirin (-p 8081:8080) ve adresi de localhost:8081 yapın.
Ertesi gün harita gelmiyorsa sunucu yalnızca durmuştur. Durdurma, başlatma ve günlük komutları; Docker açılınca kendiliğinden başlatma kuralı. Sonra konteyneri silip aynı komutla yeniden kuruyor ve katmanların, stillerin, parolanın birimde yerinde kaldığını görüyoruz.
Ders notu: Birimi silen komut (docker volume rm g0_data) her şeyi siler; yalnızca baştan başlamak için.
Bilgisayar değişirse birim eski bilgisayarda kalır. Yedeklenecek tek şey birim: tek bir docker cp komutuyla dışarı kopyalıyoruz. Yeni bilgisayarda dört adım: kur, durdur, yedeği içeri kopyala, başlat. Harita, stiller ve parola yedekteki haliyle geri geliyor.
Ders notu: Yedek: docker cp g0-geoserver:/opt/geoserver_data ./g0-yedek. Geri yükleme: docker cp ./g0-yedek/. g0-geoserver:/opt/geoserver_data (sondaki /. klasörün içini kopyalar).
Tarayıcıya yazılan bir adres harita olur
Tarayıcının adres çubuğuna tek bir satır yazıyorsunuz ve karşınıza 2025'in 8.559 depremini gösteren bir dünya haritası geliyor. Bu harita bir resim dosyası değil: siz istediniz, sunucu o anda çizdi. Bu kısa kursta o sunucuyu kendi bilgisayarınızda kuruyor, haritayı kendiniz yayınlıyor ve kursun sonunda o adresin her parçasını kendiniz yazıyorsunuz.
Yazılım ücretsiz ve açık kaynak: GeoServer 3.0.2 (Docker), QGIS 4 ve OpenLayers. Veri ücretsiz ve açık: Natural Earth ülkeleri ve USGS 2025 depremleri (M4,5 ve üzeri, 8.559 kayıt). Programlama bilgisi gerekmiyor.
Neler yapacaksınız?
Üç tuzak
Sunucu çalışıyor diye iş bitmiyor. Kurs boyunca üç tuzakla bilerek karşılaşıyoruz:
Her birini nasıl fark edeceğinizi ve nasıl kapatacağınızı görüyorsunuz.
Nasıl çalışıyoruz?
Her ders tek bir beceri öğretir. Menü yolları ve adresler ekranda yazılı durur; görüntüler gerçek GeoServer'dan, sayılar gerçek veriden. Bazı derslerde "videoyu durdurun, deneyin" görevi var. Kursun verisi, stil dosyası ve HTML sayfası ilk dersin kaynaklarında.
QGIS 4 Hızlı Başlangıç'tan gelenler için
Aynı 2025 deprem verisiyle çalışıyoruz. QGIS'te haritasını yaptığınız depremleri bu kez internete açıyorsunuz. QGIS kursunu bitirmiş olmak gerekmez.
Sürüm ve arayüz dili
Videolar GeoServer 3.0.2, Docker Desktop ve QGIS 4.2 ile çekildi. Arayüzler İngilizce; anlatım Türkçe.
Yapay zekâ kullanımı
Bu kursun anlatımı, eğitmenin kendi sesinden üretilmiş bir yapay zekâ ses kopyasıyla seslendirildi. Senaryo ve görsellerin hazırlanmasında yapay zekâ araçlarından yararlanıldı. Bütün istekler gerçek GeoServer'da gerçek veriyle çalıştırıldı; içerik eğitmen tarafından denetlendi.