
1602'de Amsterdam'da satılan ilk paylardan yola çıkarak hisse, fiyat, yüzde değişim ve çarpanı kuruyoruz. Kayıp ile toparlanma arasındaki asimetriyi ispatlıyoruz.
1792 Buttonwood Anlaşması'ndaki yüzde çeyrekten bileşik büyümeye geçiyoruz. Yetmiş iki kuralını ve aritmetik-geometrik ortalama eşitsizliğini görüyoruz.
2000 internet balonundaki Nasdaq düşüşüyle logaritmayı ve log ölçeği tanıyoruz. Log getirilerin toplanabilir ve simetrik olduğunu gösteriyoruz.
6 Mayıs 2010 ani çöküşünden yola çıkıp bir mumun hangi bilgiyi taşıdığını ve neyi atladığını inceliyoruz. Rastgele veride mum dizilerinin sonraki mum hakkında bilgi vermediğini simülasyonla görüyoruz.
1896'daki ilk Dow Jones ortalamasından hareketli ortalamaya geçiyoruz. Gecikmenin bedelini, en küçük kareler trendini ve rastgele serilerde bile trend görülebildiğini inceliyoruz.
"Altın kesişim" ve "ölüm kesişimi" sinyallerini geçmiş değişimlerin ağırlıklı toplamı olarak açıyoruz. İki bin rastgele seride kesişimin isabetini yazı turayla karşılaştırıyoruz.
1900'de Paris'te savunulan Bachelier tezinden rastgele yürüyüş modelini kuruyoruz. Arksinüs yasasını ve çarpımsal yürüyüşte ortalama ile ortancanın ayrışmasını görüyoruz.
1720 Güney Denizi balonu ve Newton'un hikâyesinden bir düşünme hatasını alıyoruz. Rastgele veride neden desen gördüğümüzü ve çoklu aramanın olasılığı nasıl şişirdiğini ölçüyoruz.
Liber Abaci'nin tavşan probleminden Fibonacci oranlarına ve Elliott dalgalarına geçiyoruz. Binlerce rastgele geri çekilmede Fibonacci seviyelerinin özel olup olmadığını ölçüyoruz.
Destek, direnç, omuz-baş-omuz ve çift tepe çizgilerini sayısal kurallara çeviriyoruz. Çizginin o gün mü yoksa sonradan mı çizildiğinin sonucu nasıl değiştirdiğini gösteriyoruz.
RSI ve Bollinger bantlarının formüllerini açıp "aşırı" kelimesinin neye göre olduğunu soruyoruz. İki yapay dünyada göstergelerin bilgisinin verideki bağımlılıktan geldiğini görüyoruz.
1987 Kara Pazartesi'den yola çıkarak dünün getirisiyle bugünün getirisi arasındaki ilişkiyi ölçüyoruz. Kurgusal fonlarla ortalamaya dönüşü yetenek ve şans modeliyle açıklıyoruz.
1929 çöküşü ve yirmi beş yıllık dönüşle varyans, oynaklık ve en büyük düşüşü kuruyoruz. Aynı ortalamalı iki varlığın neden çok farklı tipik sonuçlar yaşadığını görüyoruz.
2008 krizinde birlikte düşen varlıklardan korelasyona geçiyoruz. Portföy varyansını türetip çeşitlendirmenin sınırını gösteriyoruz.
Shiller'in 1996 sunumu ve "akıl dışı coşku" sözüyle CAPE ve Buffett göstergesini inceliyoruz. Örtüşen getirilerin nasıl etkileyici ama yanıltıcı grafikler üretebildiğini ölçüyoruz.
1637 lale çılgınlığı hikâyesinin kendisini sorguluyoruz. Eleme turnuvası, Bayes formülü ve kurgusal bir fon evreniyle hayatta kalan yanılgısını ölçüyoruz.
"Mayısta sat" sözünün istatistiksel bir soruya nasıl dönüştüğünü görüyoruz. t-testi, çoklu karşılaştırma ve birbirine bağlı ülkelerde tekrarın kanıt değerini inceliyoruz.
LTCM'nin hikâyesi ve yüz rastgele kuralla aşırı uyumu gösteriyoruz. Bonferroni düzeltmesini ve eğitim-test verisi ayrımını öğreniyoruz.
Fiyatı şişirip boşaltmanın ve saadet zinciri türü ödemelerin büyüme sınırını hesaplıyoruz. 1866'dan Borsa İstanbul'a uzanan tarihe bakıp kursun haritasını çıkarıyoruz.
Sosyal medyada her gün yeni bir grafik iddiası dolaşıyor: "Altın kesişim geldi, yükseliş başlıyor." "Fiyat yüzde 61,8'den döner." "RSI 30'un altında, aşırı satım." "Mayısta sat, uzaklaş." "Piyasa tarihî pahalılıkta." Bu kurs, bu iddiaları kimsenin yorumuna bırakmadan matematikle sınar.
Her ders aynı yolu izler: tarihten ya da gündemden bir an, gündelik iddia, iddianın matematiksel ifadesi, Python ile sentetik ve rastgele yürüyüş verileri üzerinde sınama, akademik çalışmaların söyledikleri ve dürüst bir karar. "İşe yarar" ya da "işe yaramaz" demiyoruz; "hangi koşulda anlamlı, hangisinde yanılsama" diyoruz.
Tarih tarafında 1202'de Pisa'da yazılan bir hesap kitabından 1602'de Amsterdam'da satılan ilk paylara, 1720 Güney Denizi balonundan 1900'de Paris'te savunulan Bachelier tezine, 1929 çöküşünden 1987 Kara Pazartesi'ye, 1996'da Washington'da yapılan bir değerleme sunumundan 2008 küresel krizine ve İstanbul'da 1866'dan bugüne borsanın hikâyesine uzanırız.
Matematik tarafında kurs en temelden başlar: yüzde değişim ve çarpan, bileşik getiri ve geometrik ortalama, logaritma ve log ölçek, mum grafiği, hareketli ortalama ve iki ortalamanın kesişimi. Ardından olasılığın kalbine gireriz: rastgele yürüyüş, rastgele verilerde desen görmek, Fibonacci oranları ve Elliott sayımının esnekliği, destek-direnç çizgilerinde geriye bakış yanılgısı, RSI ve Bollinger bantlarında koşullu olasılık. Son bölümlerde risk, oynaklık ve en büyük düşüş, korelasyon ve çeşitlendirme, değerleme oranlarının tuzakları, takvim etkilerinde t-testi ve çoklu karşılaştırma, hayatta kalan yanılgısı, aşırı uyum ve manipülasyonların arkasındaki hesap vardır.
Kod bilmeniz gerekmez: Python yalnız ekranda bir sınama aracı olarak kullanılır. Bütün grafikler kendi üretimimizdir ve sabit tohumla üretilmiş sentetik verilere dayanır. Tarih bilgileri güvenilir kaynaklarla kontrol edilmiş, kaynaklar ders notlarının sonunda listelenmiştir. Her ders yaklaşık 10-12 dakikalık bir video ve indirilebilir bir PDF ders notundan oluşur (19 ders, yaklaşık 3,5 saat).
Önemli not: Bu içerik eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir. Bu kurs lisanslı yatırım danışmanlığının yerine geçmez. Hiçbir hisse, kripto varlık ya da strateji önerilmez; al-sat önerisi ve getiri garantisi yoktur. Amaç, finansal iddiaları başkalarının yorumuna değil, kendi matematiksel düşüncenize dayanarak değerlendirebilmenizdir.